Co to stłuczenie
Stłuczenia to uszkodzenie tkanek miękkich (mięśni, skóry, tkanki okostnej) powstające na skutek urazu tępego, najczęściej uderzenia. Stłuczenie jest jednym z rodzajów urazu zamkniętego, a więc nie wiąże się z przerwaniem ciągłości skóry i zewnętrznym krwawieniem.
Objawy stłuczenia to:
- niewielka lub umiarkowana bolesność,
- zazwyczaj niewielki obrzęk,
- siniak lub krwiak,
- ocieplenie skóry w miejscu stłuczenia
Co to jest skręcenie stawu?
Skręcenie stawu powstaje, gdy na skutek upadku, potknięcia czy innego zdarzenia przekroczymy zakres ruchu stawu. Przykładem może być nadmierne zgięcie stopy do wewnątrz w czasie grania w piłkę nożną. W efekcie skręcenia więzadła i torebka stawowa zostają rozciągnięte lub naderwane. Powierzchnie stawowe wracają jednak na swoje fizjologiczne miejsce, a staw, mimo bólu nadal jest ruchomy.
Objawy skręcenia to:
- ból umiarkowany lub silny, w zależności od ciężkości urazu,
- obrzęk,
- siniak na skórze lub niewielkie krwiaki,
- ocieplenie miejsca urazu,
- ruchomość stawu, pomimo bólu.
Skręcenie najczęściej dotyczy stawu kolanowego lub stawu skokowego.
Co to jest zwichnięcie?
Zwichnięcie polega na przemieszczeniu się powierzchni stawowych poza ich naturalne miejsce. Powstaje najczęściej w wyniku urazu, który działa bezpośrednio na staw. Przykładem może być zwichnięcie w stawie biodrowym, kiedy głowa kości udowej wyskakuje z panewki stawu biodrowego. Zwichnięcia dotyczą często również stawu łokciowego i ramiennego.
Osoba ze zwichniętym stawem nie będzie w stanie zmienić ustawienia uszkodzonej kończyny – konieczne będzie jej nastawienie u lekarza.
Objawy zwichnięcia to:
- silny ból,
- duży obrzęk,
- siniak na skórze oraz bardzo często krwiaki,
- ocieplenie miejsca urazu,
- utrata lub ograniczenie ruchomości stawu,
- zmiana obrysu stawu.
Czym się różni skręcenie od zwichnięcia?
Podczas zwichnięcia kości łączące się w stawie tracą swoje fizjologiczne położenie. Można powiedzieć, że jedna kość „wyskakuje ze stawu”. Taki uraz wymaga nastawienia przez lekarza.
Podczas skręcenia dochodzi do przekroczenia zakresu ruchu w stawie. Więzadła i torebka stawowa ulegają rozciągnięciu lub naderwaniu, jednak końce kości zachowują swoje fizjologiczne położenie w stawie.
Jak powstają siniaki
Jednym z bardzo częstych objawów stłuczeń, skręceń i zwichnięć, są podskórne siniaki. Powstają na skutek wylewu krwi pod skórą, która pochodzi z uszkodzonych naczyń krwionośnych. Uwolniona krew rozlewa się na pobliską tkankę podskórną, a czasem też na tkanki głębsze. Na powierzchni skóry pojawia się zabarwienie, które zmienia się z czasem – od czerwonego, przez fioletowe i zielone, aż do żółtego.
Siniak zazwyczaj nie pojawia się od razu po urazie, tylko po pewnym czasie od niego. Do osiągnięcia intensywnej, zauważalnej barwy potrzebuje często kilku godzin, stąd przyczyna powstania siniaka może nam umknąć.
Na stłuczenia są szczególnie narażone napięte tkanki, które znajdują się blisko kości, dlatego najczęściej występują siniaki na nogach i przedramionach.
Przyczyny powstawania siniaków
Najczęściej obserwujemy siniak po uderzeniu lub urazie. Niektórzy pacjenci skarżą się na siniaki na nogach lub rękach pojawiające się bez powodu. Gdy siniaki powstają często i nie wiążemy ich z niedawnymi urazami, to warto umówić się na konsultację lekarską, gdyż mogą one wskazywać na niedobory witamin lub toczącą się w naszym organizmie chorobę.
Przyczyny powstawania siniaków to:
- urazy – stłuczenia, skręcenia, zwichnięcia,
- zastrzyki - mogą powodować uszkodzenia tkanek i naczyń krwionośnych,
- nadciśnienie i przełom nadciśnieniowy – podczas wysokiego ciśnienia niektóre naczynia krwionośne mogą pękać,
- choroby – hemofilia, marskość wątroby, choroba von Willebranda, zapalenie naczyń, nowotwory krwi i szpiku, gorączka krwotoczna, plamica starcza,
- leki – leki przeciwzakrzepowe, przeciwbólowe niesteroidowe leki przeciwzapalne, sterydy i glikokortykosteroidy, leki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki,
- ukąszenia owadów lub innych zwierząt,
- niedobory witaminy C lub K,
- podeszły wiek.
Co oznaczają kolory siniaków
Siniak nie jest chorobą. Stanowi jednak problem kosmetyczny i może pogorszyć wygląd skóry na wiele dni. Jego kolor zmienia się wraz z czasem, co jest to spowodowane stopniowym oczyszczaniem tkanki z rozlanej na nią krwi. Czerwony barwnik krwi – hemoglobina, zostaje powoli metabolizowana do innych barwnych substancji. Cały proces trwa zazwyczaj 7-10 dni. Po tym czasie widoczny siniak zazwyczaj znika.
Skąd się biorą poszczególne kolory siniaków:
- Czerwony siniak to świeży siniak, za którego kolor odpowiada hemoglobina, dostarczająca tlen do komórek ciała.
- Fioletowy lub niebieski siniak pojawia się 1-2 dni po urazie, gdy hemoglobina traci tlen. Siniak wtedy ciemnieje i przybiera barwę fioletową.
- Zielony siniak możemy zauważyć po kilku dniach gojenia, kiedy hemoglobina jest metabolizowana do zielonkawej biliwerdyny.
- Żółty siniak to końcowe stadium gojenia, kiedy zielona biliwerdyna jest przekształcana w żółtą bilirubinę.
Krwiak a siniak
Krwiaki, tak samo jak podskórne siniaki, powstają na skutek uszkodzenia naczyń krwionośnych. W przypadku krwiaków krew nie wsiąka jednak wyłącznie w pobliskie tkanki, ale tworzy też lokalne zbiorniki. Twarde krwiaki podskórne mogą być wypełnione płynną lub skrzepniętą krwią. Bez żadnej ingerencji mogą utrzymywać się bardzo długo – nawet przez kilka miesięcy.
Co na siniaki i stłuczenia? Jak leczyć urazy tkanek miękkich
Stłuczenie, skręcenie, zwichnięcie – pierwsza pomoc i jak leczyć
Pierwsza pomoc w przypadku silnego stłuczenia to uciskanie uszkodzonego miejsca przez kilka minut. Takie działanie ograniczy wielkość tworzącego się siniaka lub krwiaka. Następnie przy pomocy opaski elastycznej z zapinką lub kohezyjnego bandażu elastycznego należy założyć opatrunek uciskowy.
Do 24 godzin po stłuczeniu dobrze użyć również chłodnego kompresu. Przyniesie on ulgę w bólu i ograniczy podskórny wysięk. Po tym czasie, gdy krwiaki oraz obrzęk przestaną narastać, zimny okład zmieniamy na okład ciepły. Takie działanie przyspiesza wchłonięcie się wylanej krwi i regenerację uszkodzonych tkanek.
Jeśli podejrzewamy zwichnięcie lub skręcenie, uszkodzone miejsce jest bolesne, puchnie i ma ograniczoną ruchomość, to uszkodzony staw i dwie sąsiednie kości należy unieruchomić. Jeśli nie dysponujemy opaską elastyczną lub innym sprzętem medycznym, możemy użyć otaczających nas przedmiotów – ubrań, elementów mebli. Następnie pacjent powinien udać się prosto do lekarza.
Lekarz po zebraniu wywiadu, zbadaniu uszkodzonego miejsca i ewentualnym nastawieniu zwichnięcia, może zalecić unieruchomienie stawu na około 2-3 tygodnie w stabilizatorze lub gipsie. Po tym czasie konieczna jest rehabilitacja, aby przywrócić prawidłowe funkcje stawu. W niektórych ciężkich przypadkach skręcenia lub zwichnięcia niezbędna jest operacja.
Co na siniaki, stłuczenia i krwiaki – leczenie
Jak leczyć stłuczenia i siniaki? Jeżeli nie wiesz czym smarować siniaki, to rozważ zastosowanie maści i żeli na siniaki, które oparte są o naturalny, ziołowy skład. Najczęściej stosowane są wyciągi z roślin takich jak arnika górska, nagietek lekarski, żywokost lekarski i kasztanowiec zwyczajny. Można smarować nimi stłuczenia na całym ciele – w tym siniaki na nogach, rękach, brzuchu.
|
Surowiec roślinny
|
Działanie maści i żelów z rośliną
|
|
kwiat i ziele arniki
|
zmniejsza ból i stan zapalny
ogranicza powstawanie siniaków
działa przeciwzakrzepowo
|
|
kwiat nagietka
|
zmniejsza stan zapalny
ogranicza obrzęk
ułatwia gojenie ran
łagodzi przebarwienia
|
|
kora i nasienie kasztanowca
|
zmniejsza stan zapalny
ogranicza obrzęk
uszczelnia naczynia krwionośne
|
|
korzeń żywokostu
|
zmniejsza ból i stan zapalny
ogranicza obrzęk
regeneruje skórę
|
Aby przyspieszyć leczenie podskórnego krwiaka miękkiego lub twardego można wykonać jego opróżnienie u lekarza lub pielęgniarki. Najlepiej zrobić to najpóźniej w pierwszym dniu po urazie, ponieważ po tym czasie krew zaczyna naciekać na okoliczne tkanki i ewakuowania krwiaka może być utrudnione lub niemożliwe. Powstałą po zabiegu ranę należy odkażać i chronić przed zakażeniem, dbając o jej higienę.
Co wybrać – maść czy żel
Maść na stłuczenia będzie utrzymywać się na skórze dłużej. Jeśli dodatkowo jej skład jest bogaty w lanolinę i wazelinę, to pozostawi skórę mocno natłuszczoną i nawilżoną.
Żele na siniaki i stłuczenia mają dużą zawartość wody, która po aplikacji szybko odparowuje. Dzięki temu po zastosowaniu żelu uzyskujemy efekt chłodu, korzystny w leczeniu bólu. Ta forma preparatu może jednak przesuszać skórę.
Co na ból przy urazach. Maści i żele przeciwbólowe
Co jest dobre na stłuczenia? Gdy po urazie odczuwamy ból, warto użyć leków przeciwbólowych w tabletkach, np. z paracetamolem lub ibuprofenem. Przy urazach dzieci polecaną formą podania są czopki lub syropy. Dawkę preparatu dobiera się na podstawie wagi dziecka.
Na bolesne stłuczenia, skręcenia czy zwichnięcia skuteczne będą również żele na stłuczenia o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. W ich skład wchodzi ibuprofen, diklofenak czy etofenamat. Dla najmłodszych dzieci, które ukończyły 3. rok życia dostępny jest naproksen w maści.
Inną formą leków na stłuczenia są plastry przeciwbólowe z diklofenakiem. Sięgnąć po nie mogą osoby po ukończeniu 16. roku życia. Plaster przykleja się na bolące miejsce i zmienia dwa razy dziennie, co 12 godzin.
Ulgę w bólu przyniosą też rozgrzewające maści na stłuczenia z kamforą i salicylanem metylu. Wywołują one miejscowe przekrwienie, co daje uczucie ciepła i działa przeciwbólowo.
Co na obrzęk przy urazach – żele na stłuczenia
Jeśli stłuczeniu, skręceniu czy zwichnięciu towarzyszy obrzęk, to można zastosować preparaty z octowinianem glinu, np. żel na obrzęki i stłuczenia Altacet. Octanowinian glinu jest wskazany dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia.
Obrzęki, krwiaki i stłuczenia można złagodzić również przy pomocy żelu z heparyną. Jest to polisacharyd o działaniu przeciwzakrzepowym i przeciwzapalnym. Leki z heparyną stosuje się 1-3 razy dziennie. Maksymalny czas leczenia nie powinien być dłuższy niż 10 dni.
Bibliografia:
-
Urakov, A. L. "What are bruises? Causes, symptoms, diagnosis, treatment, remedies." IP International Journal of Comprehensive and Advanced Pharmacology 5.1 (2020): 1-5.
-
Fibak, J. "Chirurgia." Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL (1996).
-
Tuszyński, P. J. “Pediatria okiem farmaceuty, Tom II” Kraków: opieka.farm (2021).
-
Altacet, ChPL
