Ciśnieniomierz - co to jest i dla kogo?
Ciśnieniomierz to urządzenie pomiarowe o statusie wyrobu medycznego, którego podstawowym celem jest pomiar ciśnienia tętniczego krwi zarówno ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, a także pulsu. Z ciśnieniomierza korzysta nie tylko grupa pacjentów zmagających się z nadciśnieniem i stosujących leki hipotensyjne, ale również pacjenci zagrożeni i chorujący na schorzenia układu sercowo-naczyniowego np. miażdżyca, a także osoby zagrożone zawałem serca i udarem mózgu. Z pomiaru ciśnienia krwi, jaki umożliwia ciśnieniomierz korzystają również cukrzycy (zmagają się z wyższym ciśnieniem z powodu hiperglikemii), pacjenci nefrologiczni (z chorobami nerek, ponieważ nerki są ważnym narządem z regulacji ciśnienia), a także osoby z nadwagą i otyłością, u których nadprogramowe kilogramy mogą rzutować na późniejsze problemy z ciśnieniem.
Jakie elementy składają się na gotowy zestaw do mierzenia ciśnienia? Czytaj dalej!
Co zawiera zestaw z ciśnieniomierzem?
Na gotowy zestaw do pomiaru ciśnienia składa się:
- główne urządzenie, czyli ciśnieniomierz
- mankiet - do zestawu najczęściej dołączony jest mankiet M lub M/L, w przypadku bardziej rozbudowanych ramion i bicepsów może zachodzić konieczność zakupu większego mankietu
- instrukcja obsługi.
Zawartość opcjonalna do ciśnieniomierza to:
- pokrowiec na ciśnieniomierz
- ładowarka / zasilacz w zestawie i/lub komplet baterii (najczęściej 4 baterie AA)
- notatnik do zapisywania pomiarów.
Idealny ciśnieniomierz na rękę, ramię lub nadgarstek
Ciśnieniomierz to aparat do mierzenia ciśnienia, który umożliwia samodzielny pomiar ciśnienia krwi. Jaki powinien być? M.in.:
- intuicyjny i prosty w obsłudze z możliwością korzystania w warunkach domowych
- precyzyjny, dokładny
- być trwały, niezawodny i mieć długą gwarancję.
Istotna dla wielu pacjentów jest również świadomość bezproblemowego dokupienia np. mankietu lub zasilacza w przypadku zepsucia obowiązkowych akcesoriów do ciśnieniomierza. Oprócz tego warto zwrócić uwagę na wielkość ekranu tj. wyświetlacz (szczególnie w przypadku osób starszych), jego wagę i wielkość (w przypadku osób często podróżujących służbowo).
Zobacz ciśnieniomierze i akcesoria w tym mankiety do nich w Aptece Galen.
Rodzaje ciśnieniomierzy i ich przeznaczenie
Istnieje kilka podziałów ciśnieniomierzy. Pierwszy z nich uwzględnia miejsce założenia ciśnieniomierza na nadgarstek lub ramię. W związku z tym wyróżnia się:
- ciśnieniomierz naramienny
- ciśnieniomierz nadgarstkowy.
Ciśnieniomierz nadgarstkowy czy naramienny jest prostszy w obsłudze? Kwestią tego, który ciśnieniomierz jest łatwy w obsłudze jest mechanizm z jakiego urządzenie korzysta i czy jest on zautomatyzowany jak w przypadku ciśnieniomierzy automatycznych. W przypadku mniej doświadczonego użytkownika pierwszy wybór nie powinien paść na ciśnieniomierz manualny, który wymaga odpowiedniego przygotowania pod względem wiedzy i umiejętności.
Można sklasyfikować ciśnieniomierze wg mechanizmu działania i pomiaru. Wyróżnia on ciśnieniomierze automatyczne i półautomatyczne wykorzystujące oscylometryczną metodą pomiaru ciśnienia oraz ciśnieniomierze manualne.
Ciśnieniomierz automatyczny
Elektroniczne ciśnieniomierze automatyczne mają mechanizm jest w pełni zautomatyzowany. W trakcie pomiaru pacjent musi pamiętać o założeniu mankietu i naciśnięcie przycisku "start", a napompowanie mankietu, właściwy pomiar, analiza wyniku jest poza kompetencją pacjenta.
Ciśnieniomierz półautomatyczny
Elektroniczne półautomatyczne ciśnieniomierze wymagają, aby pacjent samodzielnie założył i napompował mankiet za pomocą osobnej pompki z załączonym zaworem spustowym. Reszta procedury jest identyczna jak dla ciśnieniomierzy automatycznych - wystarczy nacisnąć start.
Ciśnieniomierz zegarowy
Ciśnieniomierz manualny (ręczny, mechaniczny), czyli ciśnieniomierz zegarowy (często nazywany jako z cyferblatem) z pompką, tarczą zegarową, często pacjenci kojarzą je jako ciśnieniomierz lekarski używany w gabinetach lekarskich. Wykorzystują mechanizm aneroidowy (sprężynowy), a sam mankiet jest zakładany na ramię. Przy pomiarze za pomocą tego ciśnieniomierza nic nie jest zautomatyzowane - lekarz zakłada mankiet i ręcznie obsługuje ciśnieniomierz, a pomiar dokonuje z wykorzystaniem stetoskopu.
Ciśnieniomierze naramienne i nadgarstkowe - zalety i wady
Najczęściej pacjent staje przed wyborem czy wybrać elektroniczny ciśnieniomierz naramienny, a może wersję na nadgarstek. W poniższej tabeli zestawiamy zalety i wady obu rodzajów ciśnieniomierzy.
| cecha |
ciśnieniomierz naramienny |
ciśnieniomierz nadgarstkowy |
| dokładność |
bardziej dokładny, ponieważ jest możliwość założenia mankietu zależnie od obwodu ramienia |
mniej dokładny u osób z nadwagą i otyłością, które mają grube nadgarstki |
| wymienny mankiet |
tak, zależnie od potrzeb można dobrać inny mankiet zależnie od obwodu ramienia np. duży mankiet XL lub XXL, a także małe mankiety w rozmiarze XS lub S dla obwodów ramienia 15-18 lub 18-22 cm (taki mankiet powinien mieć ciśnieniomierz dla dzieci) |
nie, brak możliwości samodzielnej wymiany mankietu |
| dodatkowe funkcje |
tak, bardzo często mogą zawierać dodatkowe funkcje w zakresie wykrywania migotania przedsionków |
zależnie od modelu, ale dodatkowe funkcje są rzadsze |
| wielkość i waga |
większy i cięższy |
mniejszy i lżejszy |
| inne |
są częściej zalecane przez lekarzy, szczególnie w grupach ryzyka |
są łatwiejsze do założenia np. w przypadku osób leżących |
Tabela. Różnice w ciśnieniomierzu naramiennym i nadgarstkowym.
Jaki ciśnieniomierz jest najdokładniejszy?
Dobry ciśnieniomierz to taki, który daje wiarygodne, powtarzalne pomiary. Jedną z cech, które świadczą o dokładności tego urządzenia jest tzw. walidacja kliniczna. To ona czyni, że ciśnieniomierz jest dokładny - niezależnie, czyli mówimy o ciśnieniomierzu naramiennym czy ciśnieniomierzu nadgarstkowym. Walidacja umożliwia przetestowanie ciśnieniomierza w różnych grupach pacjentów, którzy mają zróżnicowane ciśnienie krwi, są w innym wieku, mają inną płeć, a także schorzenia towarzyszące.
Ciśnieniomierz z certyfikatem dla seniora i dorosłych
Obecnie wybór ciśnieniomierzy jest szeroki, co wiąże się ze szczególnymi grupami pacjentów. Wiele automatycznych ciśnieniomierzy naramiennych jest dedykowanych do pomiaru u młodzieży od 12. roku życia, osób dorosłych i seniorów. Oprócz tego wiele z nich posiada walidację w kierunku dokładnego pomiaru u innych pacjentów np. z chorobami nerek, otyłych / z nadwagą, a także kobiet w ciąży. Warto szukać zatem "ciśnieniomierza z atestem", który posiada certyfikat od:
- BIHS (Brytyjskie i Irlandzkie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego)
- AAMI (Association for the Advancement of Medical Instrumentation)
- ESH (Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego).
O ciśnieniomierzach z certyfikatem mówi się, że posiadają one walidację kliniczną. Dlatego jest to tak ważne? Obecność chorób może zaburzać rzeczywiste wartości ciśnienia. Z kolei walidacja pozwala wykryć i zmierzyć ciśnienie mimo potencjalnych nieprawidłowości i czynników zaburzających wiarygodność pomiaru.
Podsumowując - jak wybrać ciśnieniomierz o najwyższe dokładności? Szukaj takich z walidacją i/lub certyfikatem.
Funkcje dodatkowe ciśnieniomierzy
Praktycznie każdy ciśnieniomierz łączy 2 podstawowe pomiary tj. ciśnienia skurczowego i rozkurczowego, a także tętna (pulsu). Bardziej zaawansowane modele mogą zawierać dodatkowe opcje. Są nimi:
- wykrywanie migotania przedsionków (w skrócie AFIB), czyli jednej z najczęściej występujących arytmii, która może przyczynić się do wywołania udaru
- wykrywanie nieregularnego pulsu bez różnicowania na migotanie przedsionków (w skrócie IHB)
- wskaźnik założenia mankietu
- 3-krotny pomiar ciśnienia gwarantujący dokładniejszą wartość ciśnienia niż pojedynczy pomiar z 1 wynikiem.
Cechy szczególne ciśnieniomierzy
Pacjenci szukając ciśnieniomierzy mogą kierować się innymi parametrami. Wśród nich warto wymienić:
- pamięć urządzenia - zależnie od modelu to przedział 30-100 wyników, a niektóre modele posiadają system do niezależnego zapamiętywania u dwóch osób jednocześnie (pomocne w przypadku małżeństwa korzystającego wspólnie z urządzenia)
- zasilacz, ładowarka lub baterie, czyli to jak ciśnieniomierz jest zasilany, co jest istotne dla osób często podróżujących, a także zależnie od częstości używania urządzenia
- rozmiar mankietu - najczęściej w zestawie dostępny jest mankiet na obwód ramienia 22-42 cm
- funkcję bluetooth z dedykowaną aplikacją na smartfona (część pacjentów może w uproszczeniu nazywać taki typ jako ciśnieniomierz w telefonie)
- funkcja głosowa (mowy) dla osób z zaburzeniami widzenia.
Czy istnieje ciśnieniomierz na palec?
Możliwe, że pacjenci wskazując na takie urządzenie myślą o pulsoksymetrze. Jego zadaniem jest pomiar saturacji, czyli nasycenia krwi w tlen. To ważny czynnik diagnostyczny m.in. w przebiegu chorób układu oddechowego. Nie mierzy on ciśnienia ani pulsu, nie ma również opcji wykrywania arytmii serca.
Ciśnieniomierz z apteki - ranking
Często wybierane marki i modele ciśnieniomierzy to np.:
- ciśnieniomierz Omron M2, M3, M6, M7 - zależnie od modelu posiadają aplikację mobilną, mają walidację kliniczną w kierunku kobiet w ciąży i diabetyków, wykrywanie nieregularnej pracy serca
- ciśnieniomierze Microlife - w zależności od modelu dostępna jest opcja AFIB (wykrywanie migotania przedsionków), 3 pomiary następujące po sobie (również w przypadku niektórych modeli marki Omron).
Często zadawane pytania nt. ciśnieniomierzy
O czym warto pamiętać uruchamiając po raz pierwszy ciśnieniomierz?
Jeśli zdecydowałaś/eś się na ciśnieniomierz elektroniczny pomocne są ustawienie daty i godziny, co pozwoli na kontrolę ciśnienia i cofnięcie się do archiwalnych pomiarów, które można pokazać lekarzowi na wizycie.
Jak założyć ciśnieniomierz?
Kluczem do dokładnego pomiaru jest odpowiednie założenie mankietu.
W przypadku ciśnieniomierza naramiennego mankiety zakłada się 2-3 cm od zgięcia łokcia na ramieniu. Powinien być on założony ściśle do ramienia (na wysokości serca), ale bez nadmiernego ściskania (o właściwym założeniu informuje specjalna skala na mankiecie). W przypadku ciśnieniomierza nadgarstkowego mankiet wraz z urządzeniem zakłada się 1-2 cm od zgięcia nadgarstka po wewnętrznej części przedramienia (odwrotnie niż zegarek).
W obu przypadkach pomiar wykonuje się w pozycji siedzącej z oparciem pleców, a ręka powinna luźno leżeć opierając się np. o stół. W trakcie pomiaru nie należy nic mówić i siedzieć nieruchomo. Oprócz tego przed pomiarem niezależnie od rodzaju ciśnieniomierza nie należy podejmować znacznej aktywności fizycznej, a tuż przed zachować ok. 5 minutową przerwę i nie palić.
Jak zresetować ciśnieniomierz?
Każdy ciśnieniomierz elektroniczny można przywrócić do tzw. ustawień fabrycznych, co będzie wiązać się ze skasowaniem daty, godziny i dotychczas zgromadzonych wyników pomiaru ciśnienia. Szczegółowych instrukcji jak to zrobić należy szukać w dedykowanym przewodniku dołączonym do ciśnieniomierza, ponieważ każdy producent może taką funkcję zaprojektować indywidualnie względem marki lub modelu ciśnieniomierza. Do każdego ciśnieniomierza dołączona jest papierowa instrukcja, a w razie jej braku w Internecie dostępnych jest instrukcji wielu ciśnieniomierzy w formie pliku pdf.
Czy można samemu skalibrować ciśnieniomierz?
To dokładne urządzenie medyczne, które co kilkanaście miesięcy wymaga ponownej kalibracji (często co 2 lata). Nie jest możliwe samodzielne skalibrowanie ciśnieniomierza. Zajmuje się tym specjalnie dedykowany serwis napraw lub kontrolny zajmujący się sprzętem medycznym.
Jakie problemy zgłaszają pacjenci podczas użytkowania ciśnieniomierzy?
Mogą zgłaszać następujące problemy
- Dlaczego ciśnieniomierz nie może zmierzyć ciśnienia?
Wyjaśnienie - Możliwe, że wynika to z braku szczelności mankietu, oprócz tego nie można wykluczyć awarii urządzenia, które jest wrażliwe w przypadku upuszczenia na twardą powierzchnię. Kluczowe jest zaznajomienie się z ewentualnie wyświetlanym błędem na ekranie ciśnieniomierza, które może wskazywać na potencjalną przyczynę np. niedostateczne zasilanie urządzenia.
- Dlaczego ciśnieniomierz dopompowuje powietrze?
Wyjaśnienie - Właściwe napompowanie mankietu jest kluczowe dla pomiaru ciśnienia, dlatego w przypadku jego braku ciśnieniomierz może dopompować osobną "porcję" powietrza. Częste występowanie może świadczyć o naruszonej szczelności samego mankietu lub rurki doprowadzającej powietrze.
Jak i gdzie naprawić ciśnieniomierz?
Ciśnieniomierz, czyli aparat do pomiaru ciśnienia krwi i pulsu to zaawansowane urządzenie medyczne, którego nie należy naprawiać samodzielnie. Miejscem, gdzie możliwa jest naprawa ciśnieniomierza naramiennego czy nadgarstkowego jest autoryzowany i specjalizujący się w naprawach serwis. W przypadku awarii ciśnieniomierza na gwarancji wielu producentów oferuje naprawę door-to-door.
Czym są komunikaty i błędy wyświetlane na ekranie ciśnieniomierza podczas pomiaru?
Ciśnieniomierze to urządzenia, które cechują się dokładnością pomiaru, a ciśnieniomierze automatyczne i elektroniczne są w pełni zautomatyzowane. Podczas pomiaru mogą wyświetlać się różne symbole oznaczana jako np. E1, Err1. Mogą one oznaczać:
- niedokładnie założony mankiet, z mankietu uchodzi powietrze,
- wtyczka przewodu powietrza od mankietu jest niedostatecznie wsunięta do urządzenia
- podczas pomiaru pacjent poruszał się, mówił lub prawdopodobny pomiar ciśnienia przekracza możliwości i zakres badania urządzenia
- problem z określeniem tętna.
Oprócz tego zależnie od modelu mogą wyświetlać się symbol lub informacja:
- częściowo napełnionej baterii lub pustej baterii - świadczy o niskim poziomie naładowania lub wyczerpania się zasilania
- serca - może oznaczać nierównomierne bicie serca
- HI lub LO - wysokie lub niskie tętno
- jednostka pomiaru mmHg (najczęściej), rzadziej kPa.
Chcesz zadbać o serce i ciśnienie? Zobacz suplementację:
