Co to jest zeaksantyna?
Zeaksantyna to naturalny związek chemiczny z grupy karotenoidów, należący – podobnie jak luteina – do ksantofili. Występuje w żółto-pomarańczowych warzywach i owocach (np. kukurydzy, papryce, dyni, papai), a także w jajach. W organizmie człowieka gromadzi się głównie w siatkówce oka, w szczególności w plamce żółtej – strukturze odpowiedzialnej za widzenie wyraźne widzenie.
Organizm ludzki nie syntetyzuje zeaksantyny, dlatego musi być ona dostarczana z pożywieniem lub suplementami. W badaniach naukowych zwrócono uwagę na jej obecność także w mózgu [1,2].
Właściwości zeaksantyny
Zeaksantyna obecna w siatkówce oka chroni ten organ przed szkodliwym promieniowaniem UV oraz przed wolnymi rodnikami, które powodują utlenianie struktur komórkowych. Związek określany jest mianem antyoksydantu, zmniejszającego stres oksydacyjny [1].
Dlaczego zeaksantyna jest łączona z luteiną?
Zeaksantyna rzadko występuje samodzielnie – w suplementach zwykle towarzyszy jej luteina. Powód jest prosty: w siatkówce oka tworzą one razem tzw. pigment plamkowy. Ich współwystępowanie w strukturach oka sugeruje, że mogą mieć synergiczne działanie. W badaniach nad przyswajalnością i biodostępnością uznano, że optymalne proporcje to 5:1 – czyli 10 mg luteiny i 2 mg zeaksantyny [2].
Zeaksantyna w aptece
W aptekach internetowych zeaksantyna najczęściej występuje jako składnik złożonych preparatów wspomagających wzrok. Oprócz luteiny, produkty te zawierają często:
- witaminy (np. C, E, A),
- minerały (np. cynk, selen, miedź),
- kwasy omega-3 (DHA, EPA),
- wyciągi roślinne (np. z borówki czernicy),
- antyoksydanty (np. resweratrol, koenzym Q10).
Dawki zeaksantyny w suplementach dostępnych w aptekach wahają się zazwyczaj od 1 do 4 mg na porcję. Najczęściej spotykana kombinacja to 10 mg luteiny + 2 mg zeaksantyny, czyli wspomniana wcześniej proporcja 5:1. Preparaty z zeaksantyną w aptece występują w różnych formach: kapsułkach i tabletkach.
>> Zobacz produkty z kategorii tabletki na oczy - kliknij tutaj.
Czy luteina i zeaksantyna są dostępne jako lek?
Obecnie w Polsce luteina i zeaksantyna są dostępne wyłącznie w formie suplementów diety, a nie leków. W aptekach znajdziemy produkty zawierające te składniki w różnych dawkach, często w połączeniu z innymi substancjami wspomagającymi. Służą one wsparciu codziennego jadłospisu w wartościowe substancje i uzupełnieniu ewentualnych niedoborów.
Bibliografia
- Erdman Jr, J. W., Smith, J. W., Kuchan, M. J., Mohn, E. S., Johnson, E. J., Rubakhin, S. S., ... & Neuringer, M. (2015). Lutein and brain function. Foods, 4(4), 547– 564.
- Parekh, R., Hammond Jr, B. R., & Chandradhara, D. (2024). Lutein and zeaxanthin supplementation improves dynamic visual and cognitive performance in children: a randomized, double-blind, parallel, placebo-controlled study. Advances in Therapy, 41(4), 1496-1511.
