Wzdęcia brzucha w ciąży mogą znacząco pogarszać samopoczucie przyszłej mamy. Jakie są przyczyny powstawania wzdęć w okresie ciąży? Co stosować, aby pozbyć się nadmiaru gazów? Jak zapobiegać ich wystąpieniu?
Jakie są przyczyny wzdęć w ciąży?
Wzdęcia brzucha w ciąży to objaw, którego doświadcza wiele kobiet spodziewających się dziecka. Jedną z głównych przyczyn powstawania wzdęć jest progesteron. Hormon ten jest niezbędny do podtrzymania ciąży. Wpływa też na utrzymanie funkcji szyjki macicy w tym okresie. Z drugiej jednak strony progesteron powoduje też spowolnienie perystaltyki jelit. Dodatkowo powiększająca się w czasie ciąży macica wywiera ucisk na jelita, co również skutkuje utrudnionym przesuwaniem się i usuwaniem nagromadzonych gazów.
Jakie mogą być inne przyczyny wzdęć w okresie ciąży? Uczucie wzdęcia może wynikać również z zaburzeń mikrobioty jelit. Mikrobiota wywiera wielokierunkowy wpływ na funkcjonowanie organizmu. Jest też jednym z kluczowych czynników warunkujących prawidłową pracę jelit. Kobiety, u których doszło do przerostu bakterii i archeonów w jelicie (SIBO, IMO), mogą doświadczać częstych wzdęć również w okresie ciąży. Wzdęty brzuch może być też wynikiem sposobu odżywiania się. Spożywanie napojów gazowanych, dużej ilości błonnika czy tłuszczów sprzyja gromadzeniu się w jelitach gazów. Czasami pacjentka sama potrafi też wskazać produkty, po których odczuwa objawy wzdęć.
W radzeniu sobie z problemem wzdęć pomocne są wybrane preparaty na wzdęcia i gazy, które mogą być bezpiecznie stosowane przez kobiety ciężarne. Warto też poznać domowe sposoby na wzdęcia w ciąży, które mogą ograniczyć tą uciążliwą dolegliwość.
Przyczyny występowania wzdęć są różnorodne. Na ich pojawienie się wpływa progesteron, a także ucisk na jelita wywierany przez powiększającą się macicę. Nie bez znaczenia jest też sposób odżywiania i prowadzony tryb życia.
Wzdęcia i gazy w ciąży - objawy
Wzdęcia w ciąży mogą być odczuwane jako uczucie "rozpierania" w jamie brzusznej. Pacjentki zauważają powiększony obwód brzucha i mogą mieć trudności ze zmieszczeniem się w ubrania lub zapięciem spodni. Towarzyszyć temu może uczucie przelewania i "bulgotania" w brzuchu. Można też doświadczać częstego oddawania gazów, których woń, przez część kobiet ciężarnych postrzegana jest jako bardziej nieprzyjemna niż przed zajściem w ciążę.
Objawy wzdęć mogą mieć różne nasilenie. Nie dla wszystkich kobiet są one uciążliwe, choć jest też grupa pacjentek, u których problem ten jest przyczyną dużego dyskomfortu. Bywa on na tyle silny, że prowadzi do ograniczeń w obszarze życia prywatnego i towarzyskiego. Wzdęcia brzucha często pojawiają się po jedzeniu, choć mogą wystąpić też między posiłkami. Czasami wzdęciom towarzyszy też lekki ból brzucha.
Co stosować na wzdęty brzuch podczas ciąży?
Jakie leki na nadmierne gazy i wzdęcia można stosować w ciąży? Bezpieczne leki na wzdęcia w ciąży to te na bazie symetykonu i dimetikonu. Substancje te posiadają zdolność do obniżania napięcia powierzchniowego pęcherzyków gazu. W konsekwencji tego działania dochodzi do pękania pęcherzyków. Uwolnione z nich gazy zostają następnie usuwane z organizmu dzięki ruchom przewodu pokarmowego lub wchłaniane przez ścianę jelit. Co istotne, symetykon wyróżnia się wysokim bezpieczeństwem stosowania. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego i w postaci niezmienionej ulega wydaleniu z organizmu wraz z kałem. Symetykon nie wchodzi też w żadne interakcje z innymi składnikami leków oraz elementami żywności.
Przykładowe preparaty z symetykonem to Espumisan, Ulgasim i Ulgix Wzdęcia. Różnią się one zawartością symetykonu oraz postacią. Przy łagodnych wzdęciach w ciąży można sięgnąć po preparat z niższą zawartością symetykonu, a przy bardziej nasilonych dolegliwościach większą ulgę przynieść powinien preparat z wyższą dawką tej substancji. Warto nadmienić, że część kobiet ciężarnych zmagających się z bolesnymi wzdęciami ma trudność z połykaniem kapsułek i tabletek. Można wówczas wybrać preparat w postaci kropli. Krople mogą być w tym przypadku łatwiejsze i bardziej komfortowe w stosowaniu.
Przy nadmiernej produkcji gazów u pacjentów niebędących w ciąży korzysta się też z innych substancji aktywnych. Jednym z leków zażywanych przy nadmiarze gazów jest Iberogast. Jest to płyn doustny z roślinnymi ekstraktami, który zaleca się przyjmować przy różnego rodzaju dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego, np. wzdęciach, uczuciu pełności, nudnościach i bólach brzucha. Nie zaleca się jednak stosowania kropli Iberogast w okresie ciąży, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa ich zażywania w tym okresie. Z uwagi więc na bezpieczny przebieg ciąży, zalecane jest unikanie tego leku przez kobiety spodziewające się dziecka.
Na wzdęty brzuch część osób stosuje też węgiel aktywowany. Jego skuteczność w leczeniu wzdęć nie została jednak potwierdzona, a do tego, podobnie jak w przypadku Iberogastu, brakuje danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania węgla w okresie ciąży. Zalecane jest więc jego unikanie w tym okresie.
Zwolennicy homeopatii mogą też sięgnąć po preparaty homeopatyczne zalecane przy wzdęciach. Homeopatia powinna być jednak stosowana pod kontrolą doświadczonego homeopaty.
Na nadmierne gazy w ciąży można stosować symetykon. Pomaga pozbyć się nagromadzonych w jelicie pęcherzyków powietrza, a do tego jest bezpieczny w stosowaniu. Inne leki na wzdęcia nie są zalecane do spożywania przez kobiety ciężarne.
Domowe sposoby na wzdęcia w ciąży
Wśród domowych sposobów na dużą ilość gazów znajduje się stosowanie preparatów ziołowych. Zioła wykorzystywane w walce z wzdęciami to przede wszystkim koper włoski i mięta pieprzowa. Dostępne są one w postaci sypanej oraz saszetek. Zioła w saszetkach są wygodniejsze w stosowaniu, dlatego są też częstszym wyborem niż zioła sypkie. Koper jest spożywany jako tradycyjny roślinny produkt leczniczy nie tylko przy wzdęciach, ale również przy innego rodzaju dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. Podobnie jak mięta, choć w jej przypadku potwierdzona została skuteczność w łagodzeniu niestrawności. Jednak ani koper, ani mięta nie są zalecane na wzdęcia w ciąży z uwagi na brak wiarygodnych badań naukowych, na podstawie których można ocenić ich bezpieczeństwo stosowania przez kobiety ciężarne.
Jeśli znana jest przyczyna występowania wzdęć, warto spróbować ją wyeliminować. Dotyczy to np. kobiet, które zmagają się z SIBO lub IMO. Jeśli zaburzenia te rozpoznane są jeszcze przed ciążą, warto już wtedy poddać się leczeniu, aby przywrócić prawidłową mikrobiotę jelit. Leki wykorzystywane w leczeniu SIBO i IMO nie są wskazane w ciąży. Jeśli kobieta zauważa, po których produktach spożywczych problem wzdęć ulega nasileniu, warto spróbować zastąpić je innym pokarmem. O diecie przy wzdęciach można przeczytać też w artykule: Wzdęcia brzucha i gazy - przyczyny, dieta, leczenie. Co stosować na wiatry i wzdęty brzuch?
Domowe sposoby na wzdęcia w ciąży to również:
- lekkostrawna dieta z ograniczeniem produktów bogatych w tłuszcze,
- unikanie napojów gazowanych,
- spokojne spożywanie posiłków - wskazane jest też częstsze spożywanie mniejszych porcji jedzenia niż rzadsze jedzenie większych porcji,
- unikanie słodzików, które nasilają wzdęcia - substancje słodzące takie jak ksylitol, maltitol czy laktitol, szczególnie jeśli spożywane są w dużych ilościach, sprzyjają powstawaniu gazów.
Jak zapobiegać wzdęciom w ciąży?
Zapobieganie wzdęciom w ciąży w dużej mierze polega na wymienionych wyżej modyfikacjach stylu życia. Jedzenie w spokoju, bez pośpiechu i stresu zapobiega nadmiernemu połykaniu powietrza, które przyczynia się do powstawania wzdęć. Pomocne jest też regularne spożywanie posiłków w nie za dużych porcjach. Przejadanie się, spożywanie pokarmów w pośpiechu lub częste korzystanie z produktów o wysokim stopniu przetworzenia zwiększa ryzyko pojawienia się problemu nadmiaru gazów.
Ważne jest też spokojne picie napojów oraz unikanie napojów gazowanych. Jeśli wzdęcia nasilają się po spożyciu soków owocowych, te również warto ograniczyć. Soki owocowe są bowiem naturalnie bogate w cukry, które ulegają fermentacji w jelicie. Zdecydowanie lepszym płynem jest w tej sytuacji woda niegazowana.
Jeśli problem wzdęć nie ustępuje mimo wprowadzenia zmian w sposobie odżywiania, można też rozważyć, czy kobieta nie zmaga się z nietolerancją laktozy. W takich przypadkach pomocne jest zastąpienie tradycyjnych produktów tymi, które pozbawione są laktozy. Obecnie ich wybór jest naprawdę duży. Doraźnie można też stosować preparat z laktazą, np. Lactocontrol.
Uczucie wzdęcia w ciąży jest nieobce zdecydowanej większości kobiet oczekujących potomstwa. Problem nadmiaru gazów może pojawić się już w I trymestrze ciąży, choć zazwyczaj ulega odczuwalnemu nasileniu w III trymestrze. Wzdęcia w ciąży można łagodzić stosując preparat z symetykonem. Jest on bezpieczny dla kobiety ciężarnej i dziecka. Pozostałe leki nie mają udowodnionego bezpieczeństwa i nie są zalecane w okresie ciąży. Dodatkowo, warto też pamiętać o domowych sposobach, które mogą nieco złagodzić te nieprzyjemne dolegliwości.
Bibliografia:
- Ingold C.J., Akhondi H. Simethicone. [Updated 2023 Jul 3]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2024 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555997/
- Charakterystyka Produktu Leczniczego Iberogast.
- European Union herbal monograph on Foeniculum vulgare Miller subsp. vulgare var. vulgare, fructus, 2024.
- European Union herbal monograph on Mentha x piperita L., folium, 2020.
- Banaszak M., Górna I., Woźniak D., Przysławski J., Drzymała-Czyż S. Association between Gut Dysbiosis and the Occurrence of SIBO, LIBO, SIFO and IMO. Microorganisms. 2023 Feb 24;11(3):573. doi: 10.3390/microorganisms11030573. PMID: 36985147; PMCID: PMC10052891.
