Plastry przeciwbólowe i rozgrzewające – różnice
Choć cel mają ten sam, czyli złagodzić ból, to plastry przeciwbólowe i rozgrzewające różnią się od siebie, i to znacznie. Plastry przeciwbólowe bazują na substancjach z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych – na diklofenaku i ibuprofenie. Po naklejeniu na skórę plaster przeciwbólowy będzie łagodzić ból oraz hamować stan zapalny. Nie będzie natomiast dawał odczucia ciepła.
Na drugim biegunie mamy plastry rozgrzewające. One po naklejeniu będą grzać aż miło. Czasem to tylko złudzenie – część plastrów rozgrzewających zawiera składniki takie jak kapsaicyna, które nie dają realnego ciepła, ale podrażniają receptory w naszej skórze. Rozszerzają się naczynia krwionośne, skóra staje się cieplejsza, ale co jest najważniejsze – receptory bólu stają się mniej wrażliwe i ból łagodnieje. Inne plastry rozgrzewające naprawdę się rozgrzewają. Zawierają często związki żelaza i węgiel, wydzielający ciepło na drodze reakcji chemicznej przy kontakcie z tlenem. Podobnie działają rozgrzewacze do rąk dla narciarzy.
Czy któreś plastry na ból mięśni i stawów są lepsze?
Nie da się tutaj wyłonić jednoznacznego faworyta. Każdy rodzaj plastrów leczniczych ma swoich zwolenników. Plastry różnią się też wskazaniami. Według sztuki plastry przeciwbólowe pomogą bardziej na ból związany z urazami np. po stłuczeniach i nadwyrężeniach. Plastry rozgrzewające prawdopodobnie bardziej przysłużą się na przewlekły ból lędźwi, szyi czy pleców, ból neuropatyczny.
Które plastry dłużej uśmierzają ból
- Plastry przeciwbólowe działają przez około 12 godzin (diklofenak) do 24 godzin (ibuprofen).
- Plastry rozgrzewające działają od 8 do 24 godzin.
Natomiast warto wspomnieć, że wielokrotne aplikowanie plastra z kapsaicyną na bolący obszar ciała może czasowo dezaktywować receptory bólowe. Przekłada się to na dłuższą ulgę w bólu. Na ten moment przeprowadzone badania dotyczyły wyłącznie bólu neuropatycznego i użycia plastra z 8% zawartością kapsaicyny. Taki plaster nie jest dostępny w aptekach i może go nałożyć wyłącznie lekarz.
Pamiętaj, że po ściągnięciu plastra zakupionego w aptece nowy plaster można nakleić na skórę dopiero po upływie 1–2 dni.
Na co pomagają plastry przeciwbólowe i rozgrzewające
Plastry przeciwbólowe i rozgrzewające pomagają złagodzić lub całkowicie pozbyć się dokuczliwego bólu. Ich działanie jest miejscowe, co oznacza, że jeżeli nakleisz plaster na odcinek lędźwiowy kręgosłupa, to efekt przeciwbólowy będzie się ograniczał do tego obszaru. Plastry sprawdzą się na bóle mięśniowe i stawowe, czy neuropatyczne (związane z chorobą lub uszkodzeniem nerwów). Można je używać na rękę lub nogę dotkniętą kontuzją taką jak nadwyrężenie mięśnia czy bolesne stłuczenie. Wiele osób używa też plastry przeciwbólowe na korzonki i rwę kulszową.
Gdzie można nakleić plaster przeciwbólowy lub rozgrzewający? Najpopularniejsze miejsca to:
- plaster przeciwbólowy na kręgosłup lędźwiowy,
- plastry rozgrzewające na szyję i kark,
- plastry przeciwbólowe na plecy,
- plaster na kolano.
Wybór plastra przeciwbólowego zamiast tabletki, to odciążenie dla organizmu. Substancje obecne w plastrze działają miejscowo i jedynie w znikomej części przechodzą do krwioobiegu. Stąd też mniej działań ubocznych, takich jak podrażnienie żołądka, ból brzucha, wzrost ciśnienia tętniczego, obciążenie wątroby.
Gdzie nie można naklejać plastra na ból?
Ani plastra przeciwbólowego, ani rozgrzewającego nie można naklejać na skórę z ranami czy zadrapaniami. Dlaczego? Po pierwsze sam plaster może dodatkowo podrażnić takie miejsce, szczególnie podczas odklejania. Po drugie przerwana skóra daje dostęp do krwioobiegu. Substancje aktywne z plastrów (np. diklofenak lub kapsaicyna) mogą wchłonąć się do organizmu i zwiększyć ryzyko skutków niepożądanych.
Plastrów na ból nie naklejaj również na okolice intymne oraz na błony śluzowe.
Plastry rozgrzewające i przeciwbólowe bez recepty
W aptece znajdziesz różne plastry rozgrzewające i przeciwbólowe, które można kupić bez recepty. W plastrze przeciwbólowym znajdziesz jedną z dwóch substancji – diklofenak lub ibuprofen. Zwyczajowo, na ból mięśni i stawów zaleca się stosować diklofenak, jednak ibuprofen też uśmierzy bolesność. Poza tym plastry z ibuprofenem działają dłużej (nawet 24 godziny).
W plastrach rozgrzewających znajdziesz dużo różnych składników takich jak kapsaicyna, imbir, ekstrakt z wanilii. Działają one na zasadzie podrażniania receptorów bólowych i ich czasowego porażenia. Dostępne są również w maściach rozgrzewających, które działają jednak krócej niż plastry. Inne plastry rozgrzewające emitują ciepło. W ich składzie obecne są żelazo i węgiel, które po zetknięciu z tlenem będą wydzielać ciepło w reakcji chemicznej.
Warto również wspomnieć o kompresach typu ciepło–zimno. Te wypełnione specjalnym żelem poduszeczki mogą służyć wiele lat, bowiem są wielokrotnego użytku. Po pogrzaniu w naczyniu z gorącą wodą lub w mikrofali są gotowe, aby przyłożyć je na obolałe miejsce. Utrzymują ciepło przez długi czas. U osób preferujących przyjemny chłód kompres typu ciepło–zimno zadomowi się w lodówce lub zamrażarce, skąd można go w razie potrzeby wyciągnąć od razu schłodzonego.
Plastry przeciwbólowe na receptę
Do najsilniejszych plastrów przeciwbólowych należą plastry opioidowe. Nie są one podobne do preparatów bez recepty. Chociaż nakleja się je na skórę, to po wchłonięciu działają na ból w całym organizmie. Forma plastra (a dokładniej plastra transdermalnego) ogranicza jednak działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego jak zaparcia czy nudności.
Co znajduje się w takim plastrze? Opioidowe substancje przeciwbólowe w różnych dawkach:
Jakie wybrać plastry na rwę kulszową i korzonki?
Rwa kulszowa to choroba, w której nerw kulszowy jest uciskany przez zwyrodnienie kręgosłupa. W zapaleniu korzonków to również nerw kulszowy jest drażniony. Efekt tych schorzeń to rwący ból pleców, a często też bioder, pośladka i nogi. Nic więc dziwnego, że w aptece często poszukiwany jest jakiś sposób na złagodzenie bólu towarzyszącemu tym schorzeniom. Oprócz leków doustnych pacjenci chętnie wybierają również plastry na korzonki i rwę. Trzeba zaznaczyć, że nie zawsze plastry przeciwbólowe przynoszą ulgę. Obie wymienione choroby są dość trudne w leczeniu i mają brzydką tendencję nawracania. Podstawą ich leczenia jest ruch, specjalne zabiegi lub fizjoterapia. Wiele osób przyznaje jednak, że plastry na ból im realnie pomagają.
Które plastry wybrać? W tym przypadku najlepsze wydają się plastry rozgrzewające na korzonki i rwę kulszową. Na pierwszy ogień możesz wypróbować plastry z kapsaicyną lub kamforą, których efekt pojawia się w ciągu minut po nałożeniu. Plastry przeciwbólowe na bazie niesteroidowych leków przeciwzapalnych mogą okazać się zbyt słabe na te konkretne dolegliwości.
Na koniec warto wspomnieć, że ulgę mogą przynieść również odpowiednio nałożone taśmy kinezjologiczne, potocznie zwane tejpami. Taka specjalna, ciągliwa taśma stanowi wsparcie dla obolałych mięśni i stawów, dzięki czemu miejsca te są odciążane.
>>> Przeczytaj więcej o rwie kulszowej (objawy, leczenie, ćwiczenia) – KLIKNIJ TUTAJ
Czy są dostępne plastry z lidokaina bez recepty?
Tak, plaster z lidokainą można dostać bez recepty pod nazwą Emla plaster. Zawiera on nie tylko lidokainę, ale też drugą substancję znieczulającą - prylokainę. Stosuje się go w celu znieczulenia skóry przed małym zabiegiem lub nakłuciem skóry.
Ile trzymać plaster leczniczy?
To zależy od konkretnego preparatu. Większość plastrów, zarówno rozgrzewających i tych przeciwbólowych, można trzymać na skórze około 12 godzin. Istnieją jednak wyjątki. Niektóre plastry należy ściągnąć już po 8 godzinach, a inne można trzymać nawet dobę, czyli 24 godziny. Zawsze kieruj się instrukcjami producenta.
Bibliografia
- Anand, P., & Bley, K. (2011). Topical capsaicin for pain management: therapeutic potential and mechanisms of action of the new high–concentration capsaicin 8% patch. British journal of anaesthesia, 107(4), 490–502.
- Galer, B. S., Rowbotham, M., Perander, J., Devers, A., & Friedman, E. (2000). Topical diclofenac patch relieves minor sports injury pain: results of a multicenter controlled clinical trial. Journal of pain and symptom management, 19(4), 287–294.
- Plastry Itami, ChPL
- Tuszyński, P. K. (2019). Ból z perspektywy farmaceuty. Wydawnictwo Farmaceutyczne. Wydanie I
- Malec–Milewska, M., Wordliczek, J., & Zajączkowska, R. (2021). Wielokrotne aplikacje plastrów z kapsaicyną u pacjentów ze zlokalizowanym, obwodowym bólem neuropatycznym. Ból, 22(1), 56–65.
