Co to jest grzybica pochwy
Grzybica pochwy to choroba wywołana przed drożdżaki z rodzaju Candida, głównie przez Candida albicans. Jej oficjalna nazwa to drożdżakowe zapalenie pochwy i sromu, ale można spotkać się również z określeniami jak drożdżyca lub kandydoza pochwy. Grzybami Candida sp. możemy zarazić się w różnych sytuacjach, m.in. przez stosunek z zakażonym partnerem lub dzielenie się ręcznikiem czy bielizną. Najczęściej jednak dochodzi do autozakażenia, kiedy to kobieta nieumyślnie przenosi grzyby z okolic odbytu do okolic pochwy np. podczas nieprawidłowego podcierania się. Warto wspomnieć, że u części pań grzyby Candida kolonizują pochwę, jednak nie wywołują żadnych nieprzyjemnych objawów. W takiej sytuacji leczenie nie jest konieczne. Trzeba mieć jednak na uwadze, że takie bezobjawowa kolonizacja w stanach osłabienia i obniżenia odporności może przekształcić się w grzybicę ze wszystkimi symptomami.
Jakie kobiety są szczególnie narażone na drożdżyce? Będą to panie:
- po leczeniu antybiotykiem,
- o osłabionej odporności,
- decydujące się na sztuczną, nieprzewiewną bieliznę,
- o wysokim poziomie estrogenu: w ciąży, podczas leczenia lekami estrogenowymi,
- stosujące leki obniżające odporność lub cytostatyki (m.in. na nowotwory),
- chorujące na AIDS,
- o dużej aktywności seksualnej; częściej zmieniające partnerów.
Aby zacząć leczenie grzybicy pochwy, najpierw trzeba rozpoznać, że chodzi o tę właśnie chorobę. Jakie są objawy drożdżaków w pochwie?
Objawy grzybicy pochwy
Candida w pochwie dają objawy, po których można odróżnić grzybicę pochwy od zakażenia bakteryjnego. Należą do nich:
- swędzenie okolic intymnych, szczególnie przy wejściu do pochwy,
- pieczenie,
- serowate upławy bez zapachu,
- zaczerwienienie,
- obrzęk błony śluzowej,
- ból lub podrażnienie.
Jak wygląda wydzielina w grzybicy pochwy? Upławy grzybicze przy kandydozie mają białawy kolor i przypominają biały serek (twarożek). Chociaż zazwyczaj nie powodują nieprzyjemnego zapachu, to ich tekstura może zaniepokoić – często dają się zauważyć lepkie, białe grudki. Sama wydzielina jest dość gęsta i nieraz występuje w obfitych ilościach.
Bywa, że po objawach trudno jest jednoznacznie określić czy to infekcja grzybicza, czy jednak ma inne pochodzenie. W końcu nie tylko grzyby mogą zaatakować pochwę – infekcje w tym miejscu wywołują również bakterie lub (rzadziej) pierwotniaki. Zdecydowanie najlepszym rozwiązaniem przy infekcji intymnej jest wizyta u ginekologa, który ma wprawę w stawianiu diagnoz lub może zlecić inne, dokładne badania.
Czasem jednak, mimo najszczerszych chęci, porada specjalisty nie jest dla nas dostępna od ręki. Co możemy zrobić sami, jeśli nie jesteśmy pewni rodzaju infekcji? Pewnym rozwiązaniem jest samodzielne wykonanie domowego testu na Candida, który sprawdzi, czy w wymazie z pochwy nie ma drożdżaków. Inną opcją jest zaaplikowanie leku, który ma aktywność zarówno przeciwgrzybiczą jak i przeciwbakteryjną. Czy są takie preparaty? Jakie leki bez recepty są najsilniejsze na grzybicę pochwy?
>>> Przeczytaj też o najczęstszych infekcjach intymnych u kobiet - KLIKNIJ TUTAJ
Leki na grzybicę pochwy bez recepty
W przypadku grzybicy pochwy mamy w aptecznym arsenale całkiem sporo opcji dostępnych bez recepty. Do kupienia są zarówno preparaty o statusie leku z substancjami przeciwgrzybiczymi, jak i wyroby medyczne, które odkażają śluzówkę lub uzupełniają florę bakteryjną pochwy. Wymienione produkty różnią się również postaciami.
Krem dopochwowy, globulka czy tabletka na grzybicę?
Wyroby medyczne i leki na grzybicę pochwy dostępne są w różnych postaciach, takich jak:
- globulki dopochwowe bez recepty,
- kapsułki dopochwowe,
- żele i kremy dopochwowe.
W przypadku globulki lub kapsułki sprawa jest prosta – dawka jest już odmierzona, należy więc tylko wyjąć produkt z blistra i wsunąć go głęboko do pochwy po uprzednim umyciu rąk. Przy użyciu maści przeciwgrzybiczej należy posłużyć się aplikatorem dołączonym do opakowania. Pomaga on odmierzyć odpowiednią dawkę produktu i dostarczyć go w trudnodostępne miejsca pochwy.
| Porównanie postaci leku: globulka/tabletka dopochwowa vs krem dopochwowy |
| |
Tabletka lub globulka dopochwowa |
Krem dopochwowy |
| Zalety |
• odmierzona dawka
• szybka aplikacja
• leki w globulkach lub tabletkach wymagają zaledwie od 1 do 3 aplikacji (max 3 dni) |
• możliwość dotarcia w głębokie partie pochwy przy pomocy aplikatora
• aplikator umożliwia łagodne rozprowadzenie kremu po pochwie |
| Wady |
• niektóre panie mają problem z umieszczeniem tabletki w pochwie wystarczająco głęboko |
• dłuższe przygotowanie aplikacji
• leki w kremach mogą wymagać dłuższej kuracji (od 3 do 6 dni) |
Leki na grzybicę najlepiej stosować na noc. Dlaczego? Podczas snu nasza leżąca pozycja ciała umożliwia pozostanie leku w pochwie o wiele dłużej niż za dnia. W dzień, kiedy stoimy, siedzimy i chodzimy, rozpuszczony w temperaturze naszego ciała lek może szybciej opuścić pochwę, co skraca czas kontaktu substancji leczniczej ze śluzówką.
Miejsce pierwsze – najskuteczniejsze według nas leki na grzybicę pochwy
Nikogo nie zdziwi, że najskuteczniejsze leki na grzybicę pochwy to leki przeciwgrzybicze. W aptece dostępne są dwie substancje bez recepty do podania miejscowego (jako krem lub tabletka/kapsułka dopochwowa): klotrimazol i fentikonazol. Wszystkie leki z tej grupy można stosować u kobiet od 16. roku życia, a pod okiem lekarza od 12. roku życia. Na uwagę zasługują szczególnie produkty marki Gynoxin, które są zarejestrowane w leczeniu kandydozy pochwy oraz infekcji mieszanych np. bakteryjno-grzybiczych.
Leki przeciwgrzybicze uderzają w przyczynę zakażenia pochwy i łagodzą objawy takie jak świąd, pieczenie, zaczerwienienie, serowate upławy.
| Porównanie preparatów na grzybicę pochwy bez recepty [lek OTC] |
| Nazwa leku |
Postać |
Substancja czynna |
Dawka |
Długość terapii |
Wskazania |
| Gynoxin Uno |
1 kapsułka
dopochwowa |
fentikonazol |
600 mg |
1 dzień |
grzybica pochwy i zakażenia mieszane pochwy |
| Gynoxin Optima |
3 kapsułki
dopochwowe |
fentikonazol |
200 mg |
3 dni |
grzybica pochwy i zakażenia mieszane pochwy |
| Gynoxin Optima |
30 g
kremu |
fentikonazol |
20 mg / g kremu |
3 lub 6 dni |
grzybica pochwy i zakażenia mieszane pochwy |
| Clotidal Max |
1 dopochwowa |
klotrymazol |
500 mg |
1 dzień |
grzybica pochwy |
| Clotidal |
35 kremu |
klotrymazol |
10 mg / g |
6 dni |
grzybica pochwy |
| Pirolam Intima Vag |
1 dopochwowa |
klotrymazol |
500 mg |
1 dzień |
grzybica pochwy |
Fentikonazol a klotrimazol – czym się różnią?
Fentikonazol i klotrimazol to siostrzane substancje lecznicze należące do tej samej grupy chemicznej (pochodne imidazolowe). Obie są skuteczne w leczeniu grzybicy pochwy. Niektóre publikacje naukowe donoszą, że fentikonazol może działać szybciej niż klotrimazol. Przeprowadzono również badania, w których sprawdzono różnice w skuteczności jednorazowo aplikowanych tabletek dopochwowych w drożdżycy pochwy. Pierwsza tabletka zawierała klotrimazolem, a druga (jej rywalka) fentikonazol. Wyniki sugerują niewielką przewagę fentikonazolu nad klotrimazolem. Lek nieco lepiej poradził sobie ze złagodzeniem objawów i wypadł korzystniej na skali satysfakcji pacjentek. Jest to jednak pojedyncze doniesienie naukowe. Jak podkreślamy – obie substancje są skuteczne w leczeniu grzybicy pochwy.
Miejsce drugie – preparaty odkażające i przeciwdrobnoustrojowe
Pomocne przy infekcjach grzybiczych pochwy okazują się również preparaty o działaniu odkażającym i przeciwdrobnoustrojowym. Posiadają status wyrobów medycznych i oprócz substancji zwalczających patogeny (jak chlorheksydyna, poliheksanid, TIAB, kwas borny, jodowany powidon i oktenidyna), zawierają również całe grono innych, przydatnych składników. Z dodatkowych substancji na uwagę zasługuje kwas mlekowy, który obniża pH pochwy, co jest szczególnie korzystne w infekcjach miejsc intymnych. Warto wspomnieć także o kwasie hialuronowym i hialuronianie sodu – substancjach nawilżających środowisko pochwy. Takie nawilżenie daje ulgę przy nadmiernym przesuszeniu i pieczeniu okolic intymnych.
Poniżej przygotowaliśmy listę preparatów, zawierających składniki odkażające. Wykaz uzupełniliśmy o inne substancje występujące w produktach dopochwowych, które mają korzystny wpływ na środowisko pochwy.
- Chlorivag globulki – chlorheksydyna, kwas hialuronowy, bromelaina.
- Infectvagin globulki – poliheksanid, ekstrakt ze skrzypu polnego, kwas mlekowy.
- Hexatiab kapsułki dopochwowe– TIAB (związek posiadający jony srebra), hialuronian sodu, wyciąg z aloesu.
- Albivag globulki – kwas borny, terpinen-4-ol, owies, hialuronian sodu.
- Canditon globulki – kwas borny, kwas mlekowy, olejek z drzewa herbacianego.
- Betadine Vag globulki – jodowany powidon.
- Iladiamed żel dopochwowy – oktenidyna i fenoksyetanol.
Miejsce trzecie, czyli probiotyki i prebiotyki
Podczas walki z infekcją grzybiczą dobrze sięgnąć także po dopochwowe probiotyki zawierające pałeczki kwasu mlekowego, czyli bakterie z rodzaju Lactobacillus. Te małe mikroorganizmy naturalnie zasiedlają pochwę i tak być powinno – dbają o jej zdrowie i odpowiednie pH. Podczas infekcji drożdżakowej dobroczynne bakterie probiotyczne są zdominowane przez grzyby. Aby przechylić szalę zwycięstwa ku naturalnym lokatorom, można zaaplikować właśnie probiotyk dopochwowy.
Probiotyk najlepiej zastosować po skończonej kuracji lekiem przeciwgrzybiczym, przez 7 kolejnych wieczorów. Probiotyki można stosować również jako prewencję infekcji intymnych.
Dowiedz się więcej o probiotykach ginekologicznych – KLIK.
| Porównanie probiotyków dopochwowych dostępnych w aptece o statusie leku |
| |
rodzaje szczepów bakteryjnych |
liczba bakterii (CFU*) |
przechowywanie |
ilość kapsułek |
| Lactovaginal |
Lactobacillus rhamnosus 573 |
około 10 mld |
w lodówce |
10, 14 lub 28 |
| Invag |
Lactobacillus fermentum 57A,
Lactobacillus plantarum 57B,
Lactobacillus gasseri 57C |
około 1 mld |
w lodówce |
7 lub 14 |
| Protrivagin |
Lactobacillus rhamnosus P 17630 |
nie mniej niż 100 mln |
temperatura pokojowa
<25°C |
6 |
*CFU (ang. Colony Forming Unit) - jednostka tworząca kolonię. Przyjmuje się, że jedna jednostka to jedna bakteria, która zdolna jest do podziału i utworzenia kolonii.
W aptece można się spotkać również z produktem Gynoxin Protect, który nie jest lekiem a wyrobem medycznym. Zawiera on aż 4 rodzaje bakterii: Lactobacillus casei, Lactobacillus acidophilus, Lactobacillus plantarum, Streptococcus thermophilus. Nie jest jednak oznaczona ich ilość i dokładny rodzaj szczepu. Produkt jest za to wzbogacony o ekstrakt z nagietka lekarskiego i kwas mlekowy.
Nieco niżej w hierarchii umieściliśmy preparaty prebiotyczne. Nie zawierają one żywych bakterii, ale pożywkę dla nich. Jest to "jedzenie" dla dobrych bakterii, które odpowiednio odżywione zyskują szansę na lepszy wzrost i pożądane namnożenie. Najpopularniejszym prebiotykiem jest inulina, dostępna w:
- Iladian Direct Plus – inulina, kwas hialuronowy, witamina C,
- Zenella Med tabletki dopochwowe – inulina, kwas hialuronowy, witamina C.
Wspomagająco – żele do higieny intymnej i odpowiednia bielizna
Jako uzupełnienie terapii można zdecydować się na żel do higieny intymnej. Przy czym należy pamiętać, aby wybierać łagodne środki, nie stosować zbyt dużo takiego żelu na raz i nie myć wnętrza pochwy. Przesadzenie z higieną to sprzymierzeniec infekcji.
W tym miejscu warto przypomnieć, jak ważna dla zdrowia okolic intymnych jest odpowiednia bielizna. Najlepszym wyborem będą bawełniane, przewiewne majtki.
Grzybica pochwy po antybiotyku – leki bez recepty
Na grzybicę pochwy po antybiotyku stosuje się takie same leki jak wymienione powyżej – leki przeciwgrzybicze, ewentualnie odkażające, a terapię uzupełniają probiotyki dopochwowe. Aby zapobiegać grzybicy pochwy przy antybiotykoterapii, warto jednocześnie od razu aplikować probiotyki dopochwowe. Zmniejsza to ryzyko zbytniego namnożenia grzybów Candida albicans, a co za tym idzie – szansa na rozwój kandydozy jest dużo mniejsza.
To będzie zbyt słabe na grzybice pochwy
Grzybiczą infekcję intymną w wielu przypadkach jesteśmy w stanie wyleczyć samodzielnie. Jednak istotny jest odpowiedni dobór preparatu, bo nie każdy produkt będzie tak samo skuteczny. Jeżeli grzybica dotyka pochwy, to potrzebne będą środki dopochwowe, do wyleczenia nie wystarczą te stosowane zewnętrznie na okolice warg sromowych. Co prawdopodobnie będzie za słabe w grzybicy pochwy?
- Krem Clotrimazolum – ten znany lek sprawdza się bardzo dobrze w leczeniu grzybicy zewnętrznych narządów płciowych m.in. prącia i okolic sromu. Standardowe Clotrimazolum w kremie (to dostępne w aptekach za kilka złotych) nie może być aplikowane do wnętrza pochwy. Stosując ten lek, możemy zaleczyć zewnętrzne objawy jak swędzenie wejścia pochwy, jednak choroba zostanie niedoleczona. Smarując krem wyłącznie na zewnątrz i ignorując infekcję toczącą się w środku, łatwo rozwija się przewlekłe zakażenie grzybicze, które panie określają mianem "wiecznej grzybicy pochwy".
- Płyny i żele do higieny intymnej – sprawdzają się jako uzupełnienie leczenia grzybicy pochwy, jednak nie mogą stanowić samodzielnego rozwiązania. Tak jak w przypadku kremu Clotrimazolum – nie można ich stosować do wnętrza pochwy, więc nie zwalczą problemu infekcji grzybiczej.
- Olejek z drzewa herbacianego – chociaż ma przeciwgrzybicze działanie, to może powodować nadwrażliwość i podrażnienia. Stąd nie jest zalecany w leczeniu grzybicy pochwy.
- Nawilżające globulki dopochwowe - samo nawilżenie błony śluzowej nie rozwiąże problemu obecności "grzyba w pochwie". Po nawilżające globulki sięgnij gdy odczuwasz dyskomfort spowodowany suchością.
Najczęstsze pytania o zakażeniu grzybiczym pochwy
Poniżej zebraliśmy jedne z najczęstszych pytań dotyczących grzybicy pochwy.
Ile trwa nieleczona grzybica pochwy?
Nieleczona grzybica pochwy może ciągnąć się miesiącami, a nawet latami. Dlatego niektóre kobiety określają ją mianem "wiecznej grzybicy pochwy". Czasem infekcja nie będzie wywoływać nieprzyjemnych objawów, innym razem da odczuć swędzenie, pieczenie i ogólny dyskomfort. Dlatego, w razie jakichkolwiek wątpliwości, ważne jest udanie się do lekarza, który dobierze odpowiednie leki. Jeżeli grzybica nawraca, ginekolog może zlecić badanie mykologiczne, w którym pobierany jest wymaz z pochwy. Następnie sprawdza się go na obecność grzybów. Test powie, który dokładnie gatunek grzyba jest sprawcą choroby. "Złapanie" winowajcy umożliwia dobranie odpowiednich, skutecznych leków, często doustnych.
Nawracającą grzybicę pochwy diagnozuje się, gdy choroba pojawiła się czterokrotnie w ciągu roku. Takie nawrotowe infekcje mogą być spowodowane niedoleczeniem lub opornością grzybów na leki. Bez względu na przyczynę – wymagają skonsultowania się z lekarzem.
Jakie są dostępne czopki na infekcje intymne?
Na infekcje intymne aplikuje się nie czopki a globulki. Jaka jest różnica?
- czopki – postać leku stosowana doodbytniczo, ma formę wydłużonego pocisku do pistoletu,
- globulki – postać leku stosowana dopochwowo, ma bardziej kulistą formę.
Zdajemy sobie jednak sprawę, że niektóre pacjentki potocznie nazywają globulki czopkami, a część ma na myśli również tabletki lub kapsułki dopochwowe. Wśród silnych leków na grzybicę pochwy w takich formach wyróżniamy m.in. Gynoxin Uno i Optima, Clotidal Max, Pirolam Intima Vag.
Czy trzeba oczyszczać pochwę po grzybicy?
Nie, a wręcz jest to niewskazane. Jeżeli grzybica jest wyleczona, to należy zostawić pochwę w spokoju. Płukanie jej jakimikolwiek preparatami może naruszyć chwiejną równowagę błon śluzowych, które potrzebują odpowiedniego pH i odpowiedniej flory bakteryjnej. Taka wyjałowiona, przepłukana pochwa jest ponownie narażona na infekcje i urazy. Zamiast oczyszczać pochwę, rozważ zastosowanie probiotyków dopochwowych, które zmniejszają ryzyko nawrotów choroby.
Mam grzybicę pochwy, czy mój partner też musi przejść leczenie?
Jeżeli partner nie ma objawów zakażenia, to nie zaleca się jego leczenia. Wyjątek stanowią nawracające zakażenia grzybicze pochwy u partnerki – wtedy lekarz może zalecić, aby przeleczyć również partnera. Nie jest to jednak również powszechne działanie. Taka decyzja powinna zostać skonsultowana ze specjalistą.
Bibliografia
- Tuszyński, P. K. (2020) Problemy intymne kobiet. Wydawnictwo Farmaceutyczne. Wydanie II
- Paczkowska, I., Wójtowicz, A., & Malm, A. (2010). Wybrane aspekty farmakoterapii kandydoz. Terapia i leki, 66(8), 539–543.
- Macura, A., & Skóra, M. (2012). Grzyby izolowane z pochwy i ich wrażliwość na leki przeciwgrzybicze. Ginekologia Polska, 83(6).
- Stanowisko zespołu ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w wprawie leczenia ostrego i nawrotowego grzybiczego zapalenia pochwy i sromu – Ginekol Pol. 11/2011, 82, 869–873
- Chatzivasileiou, P., & Vyzantiadis, T. A. (2019). Vaginal yeast colonisation: From a potential harmless condition to clinical implications and management approaches—A literature review. Mycoses, 62(8), 638–650.
- Szymańska, M., Baranowski, A., & Płachta, D. (2007). Przegląd preparatów najczęściej stosowanych w leczeniu chorób grzybiczych. Prospects in Pharmaceutical Sciences, 5(1), 1-12.
- Agarwal, S., Thakkar, N., & Bhatt, V. (2023). Comparison of efficacay of vaginal fenticonazole vs vaginal clotrimazole in treatment of vaginal candidiasis. Indian Obstetrics and Gynaecology, 13(3).
