Co zawierają preparaty odstraszające komary dla dzieci?
Preparaty odstraszające komary, kleszcze i inne owady określane są też jako repelenty. W okresie wakacyjnym zainteresowanie tymi produktami znacznie wzrasta. Rodzice poszukują dobrego, a jednocześnie bezpiecznego środka, który uchroni ich pociechę przed nieprzyjemnym ugryzieniem komara czy też niebezpiecznym ugryzieniem kleszcza. Spraye na komary i kleszcze to nie jedyne produkty o działaniu odstraszającym owady. Dostępne są też specjalne opaski, plastry, a nawet emulsja. Co znajdziemy w ich składzie?
Olejki eteryczne
Olejki eteryczne to częsty składników repelentów dla niemowląt i małych dzieci. Zapewniają one stosunkowo krótką ochronę przed komarami, w związku z czym wymagają częstszego stosowania. Średnio, czas ich działania wynosi od 1 do 2 godzin. Repelent dla dzieci z olejkami eterycznymi może zawierać w składzie olejek cytronelowy, olejek eukaliptusowy, olejek miętowy czy chociażby olejek bazyliowy. Udowodnione właściwości odstraszające komary ma jednak głównie olejek cytronelowy.
Choć preparat z olejkami eterycznymi uważany jest powszechnie za bezpieczny repelent, nie można wykluczyć reakcji alergicznych po jego użyciu. Ze względu na istotne ryzyko ich wystąpienia, produkty z olejkiem eukaliptusowym nie są zalecane dla stosowania u dzieci poniżej 3. roku życia.
IR3535
Związek ten działa dłużej w porównaniu z olejkami eterycznymi, a do tego jest dobrze tolerowany przez skórę i bezpieczny w stosowaniu. Środek na komary z IR3535 najczęściej zawiera tą substancję w stężeniu od 10% do 20%. Składnik ten znaleźć można m. in. w płynie ma komary Bros, który przeznaczony jest dla dzieci powyżej 1 roku życia (10% IR3535). Zgodnie z zapewnieniami producenta działa on do 6 godzin. Wyższe stężenie IR3535 (20%) znajduje się w płynie SIO, który ma chronić przed komarami do 8 godzin, a przed kleszczami nawet do 12 godzin.
Ikarydyna
Wśród środków odstraszających komary obecne są też preparaty z ikarydyną. Substancja ta uważana jest za bardziej skuteczną niż IR3535. Czas jej działania utrzymuje się ok. 8 godzin. Podobnie jak w przypadku IR3535, stężenie ikarydyny w repelentach wynosi zazwyczaj 10-20%. Ikarydyna jest stosunkowo bezpiecznym repelentem. Rzadko powoduje działania niepożądane i są one ograniczone przede wszystkim do odczynów skórnych. Substancja ta znajduje się np. w sprayu OFF! Max, który dedykowany jest dorosłym oraz dzieciom powyżej 6 roku życia.
DEET
Omawiając substancje odstraszające owady nie sposób pominąć N,N-dietylo-m-toluamidu, w skrócie - DEET. Choć wiele osób uważa go za silny środek owadobójczy, substancja ta działa jedynie odstraszająco. Wpływając na przekaźnictwo nerwowe owadów, utrudnia im lokalizację potencjalnej ofiary. Ludzka skóra staje się niewyczuwalna dla owadów. DEET ma wiele zalet. Jest to najbardziej skuteczny repelent, którego siła oraz czas działania w dużej mierze zależą od zastosowanego stężenia. DEET ma wielu zwolenników, ale nie brakuje mu też przeciwników.
W przypadku tego związku mogą pojawić się skórne reakcje alergiczne, choć nie występują one często. Zdania na temat bezpieczeństwa stosowania repelentu dla dzieci z DEET są podzielone. DEET może bowiem wykazywać działanie toksyczne w stosunku do układu nerwowego. Z tego względu, produkty z tym składnikiem nie są zalecane w Polsce do stosowania u małych dzieci. W innych krajach rekomendacje mogą być inne, co wynika głównie z odmiennego ryzyka wystąpienia groźnych chorób przenoszonych przez owady. Wadą DEET jest też możliwość uszkodzenia ubrań z tworzyw sztucznych.
DEET znajduje się np. w sprayu Moskine Max 30% DEET i Mosbito Max z 25% DEET. Jeśli związek ten stosowany jest w stężeniu 25-30%, jego skuteczność jest zbliżona do skuteczności preparatu z ikarydyną. Jeśli jednak sięgniemy po repelent z 50% DEET, efektywność oraz czas działania będą większe. O repelentach można też przeczytać w artykule: Co to są repelenty? Naturalne i syntetyczne środki odstraszające owady: komary, meszki i kleszcze.
Plastry i opaski odstraszające komary dla dzieci - czy są skuteczne?
Wybór środków odstraszających komary, kleszcze i meszki jest obecnie całkiem spory. Oprócz najbardziej popularnych sprayów dostępne są też plastry odstraszające komary oraz specjalne opaski (np. Komastol Smile, Mosbito). Produkty te mają uwalniać substancje aktywne (najczęściej są nimi olejki eteryczne) przez dłuższy czas, chroniąc tym samym przed ugryzieniem owada. Ich zaletą jest brak konieczności częstej aplikacji repelentu, a tym samym większe bezpieczeństwo ich stosowania. Opaskę można założyć na nadgarstek dziecka lub na kostkę. Można też przywiesić ją w bliskiej odległości od dziecka, jeśli np. niemowlak jest w wózku.
Mimo wielu zalet opasek i plastrów odstraszających komary, trudno jest obiektywnie ocenić ich efektywność. Nie ma dobrej jakości badań naukowych, na podstawie których można by ocenić te środki jako skuteczne.
Jak wybrać dobry spray ochronny przeciw komarom dla dzieci?
Zakup sprayu przeciw komarom i kleszczom dla dzieci może okazać się sporym wyzwaniem dla opiekuna. Podpowiadamy więc na co zwrócić uwagę podczas wyboru dobrego repelentu:
- wiek dziecka - naturalne repelenty z olejkami eterycznymi są często dopuszczone do stosowania u niemowląt oraz dzieci w 1 roku życia. Środek na komary z ikarydyną może być przeznaczony dla dzieci powyżej 2 lub 3 roku życia, a z wysokim stężeniem DEET powyżej 12 roku życia. W każdym przypadku należy stosować się do zaleceń producenta i przestrzegać ograniczeń wiekowych,
- stopień ochrony, który jest potrzebny - inny preparat może być użyty, jeśli jego zadaniem ma być ochrona przed komarami w przydomowym ogródku, a inny poziom ochrony jest potrzebny podczas wyjazdu do tropików, w których ryzyko wystąpienia choroby przenoszonej przez owady jest wysokie. Jeśli wymagana jest niższa ochrona, można sięgnąć po spray ochronny z ikarydyną lub IR3535, ale jeśli potrzebna jest silniejsza i dłuższa ochrona lepszym wyborem może okazać się produkt z DEET np. w stężeniu 30%. Jeśli dziecko krótko przebywa na zewnątrz, a do tego ryzyko pogryzienia przez komary jest niewielkie, wystarczające może być użycie produktu z olejkami eterycznymi.
Jak uchronić niemowlę przed ugryzieniem komara - dodatkowe wskazówki
Skuteczna ochrona przed ugryzieniem owadów polega nie tylko na stosowaniu repelentów. Dobre efekty przynosi też korzystanie z moskitier, szczególnie tych o gęstym splocie. Latem, warto rozważyć zamontowanie w otwieranych oknach siatek, które tworzą mechaniczną ochronę przed komarami i innymi owadami. Istotne jest też zasłanianie jak największej powierzchni ciała ubraniem. Wybierając się w miejsca, w których spodziewamy się raczej dużej ilości owadów, wskazane jest zakładanie pełnego obuwia, długich spodni, koszulki, a także nakrycia głowy.
Oto garść wskazówek, o których warto pamiętać korzystając z preparatu odstraszającego komary, kleszcze oraz inne owady:
- nie zaleca się stosowania sprayu ochronnego z DEET łącznie z kosmetykiem zawierającym filtry przeciwsłoneczne. Takie połączenie może bowiem skutkować znaczącym spadkiem ochrony przed promieniowaniem (nawet o 1/3),
- syntetyczne i naturalne repelenty należy stosować jedynie na odkryte części ciała - nie aplikujmy ich na zasłoniętą przez ubranie skórę,
- środek na komary i inne owady nie powinien być aplikowany na skórę podrażnioną lub uszkodzoną,
- nie zaleca się bezpośredniego rozpylania sprayu ochronnego na twarzy, ponieważ stwarza to ryzyko wdychania zawartych w nim substancji. Lepszym sposobem jest rozpylenie produktu na dłoniach, a następnie przyłożenie ich do skóry twarzy,
- preparaty i środki przeciw owadom nie powinny być stosowane w bliskiej okolicy oczu oraz ust. W przypadku dzieci nie zaleca się też nakładania produktu na ich dłonie,
- po aplikacji wybranego repelentu należy dokładnie umyć dłonie.
Odpowiedni ubiór, moskitiery oraz dobrze dobrane repelenty to skuteczne sposoby na ograniczenie ryzyka ugryzienia komarów, meszek i innych owadów. Żaden preparat nie da jednak 100% ochrony. Na wypadek ewentualnego kontaktu z niepożądanym owadem, warto mieć w domowej lub wakacyjnej apteczce preparat na ukąszenia i ugryzienia. U dzieci można zastosować żel Fenistil. Obecna jest w nim substancja, która nie ma ograniczeń wiekowych co do stosowania. Powyżej 2 roku życia wskazany jest też żel Allefin, w którym dodatkowo obecna jest także substancja miejscowo znieczulająca. Dostępne są również inne preparaty na ukąszenia. W przypadku dzieci ważne jest zapoznanie się z zaleceniami dotyczącymi ograniczeń wiekowych. Nie wszystkie leki na ugryzienia można bowiem stosować u najmłodszych pacjentów.
Pamiętajmy również o tym, że w razie ugryzienia przez kleszcza, istotne jest jego szybkie usunięcie. Dostępne są różne akcesoria ułatwiające szybkie i bezbolesne pozbycie się tego pajęczaka. O sposobach jego usuwania i możliwych konsekwencjach ugryzienia można przeczytać w artykule: Jak właściwie i poprawnie usunąć kleszcza ze skóry? Apteczne i domowe sposoby na pozbycie się kleszcza.
Zarówno repelenty naturalne jak i repelenty syntetyczne mają swoje zalety i wady. Nie ma jednego, najlepszego repelentu. W każdym przypadku należy indywidualnie rozważyć, jaki stopień ochrony jest potrzebny. Korzystając z wybranego produktu trzeba przestrzegać zaleceń producenta dotyczących częstości jego stosowania oraz ilości, którą należy jednorazowo aplikować na skórę. Repelenty zaleca się stosować jedynie na otwartej przestrzeni, aby ograniczyć ryzyko ich wdychania.
Bibliografia:
- Koren G., Matsui D., Bailey B. DEET-based insect repellents: safety implications for children and pregnant and lactating women. CMAJ. 2003 Aug 5;169(3):209-12. Erratum in: CMAJ. 2003 Aug 19;169(4):283.
- Sorge F. Prévention par insectifuge chez l'enfant [Prevention with repellent in children]. Arch Pediatr. 2009 Oct;16 Suppl 2:S115-22. French. doi: 10.1016/S0929-693X(09)75313-8.
- Peng Z.Y., He M.Z., Zhou L.Y., et al. Mosquito Repellents: Efficacy Tests of Commercial Skin-Applied Products in China. Molecules. 2022 Aug 28;27(17):5534. doi: 10.3390/molecules27175534.
