Kiedy potrzebne są leki na uspokojenie i wyciszenie dla dzieci?
Czasami rodzice poszukują w aptece preparatów uspokajających dla dzieci, które pomogłyby im się wyciszyć i zrelaksować. Leki na uspokojenie dla dziecka potrzebne są w różnych sytuacjach. Zdarza się, że lekarz zaleca środki uspokajające dla dzieci w celu zmniejszenia odczuwanego lęku. Silne leki na uspokojenie dla dzieci wydawane są jedynie z przepisu lekarza. W sytuacjach, gdy dziecko doświadcza bardzo trudnej sytuacji, z którą nie umie sobie poradzić lub zmaga się z silnym niepokojem od dłuższego czasu, konieczna jest wizyta u lekarza. Preparaty na uspokojenie i wyciszenie działają jedynie objawowo. Nie wyleczą przyczyny problemu.
Podawanie syropu na uspokojenie dziecka może maskować rzeczywisty problem. Obecnie wiele dzieci i nastolatków zmaga się zaburzeniami lękowymi. Mają one różną postać i mogą objawiać się w różny sposób. Dominujący jest jednak lęk, czyli silny niepokój, który odczuwa się mimo braku realnego zagrożenia. Pobudzenie, nadmierna ruchliwość, problemy z koncentracją mogą być jednym z objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD). Zdarza się również, że postrzegane przez opiekuna jako nieodpowiednie zachowanie dziecka bywa wynikiem choroby. Nadmierna ruchliwość, problemy ze snem i trudności ze skupieniem uwagi mogą pojawić się np. przy nadczynności tarczycy czy też chorobach pasożytniczych.
Preparaty na uspokojenie dla dzieci (oprócz wyjątkowych sytuacji) nie powinny być podawane w pierwszej kolejności. Istotne jest przyjrzenie się problemowi i poszukanie jego przyczyny. Jeśli niepokój, zmiana zachowania czy problemy z zasypianiem utrzymują się dłuższy czas, wskazana jest wizyta u lekarza.
Jakie zioła mogą pomóc zredukować stres u dzieci?
Zioła uspokajające są zażywane często, głównie ze względu na ich stosunkowo wysokie bezpieczeństwo. Jednym z ziół na uspokojenie, które może być stosowane również w przypadku dzieci, jest melisa. Zarówno liść melisy, jak i olejek eteryczny z melisy zawierają składniki aktywne o właściwościach uspokajających i przeciwlękowych. Melisa od wielu pokoleń traktowana jest jako naturalne uspokojenie, środek łagodzący niepokój i ułatwiający zasypianie. Może być podawana dzieciom, choć warto poradzić się lekarza lub farmaceuty, jeśli przyjmuje ono już inne leki. Zioła, choć uważane są powszechnie za bezpieczne, mogą wchodzić w interakcje z wybranymi lekami.
Ziołowe preparaty uspokajające często zawierają kozłek lekarski, zwany też walerianą. Kozłek ma udowodnioną skuteczność przede wszystkim w leczeniu bezsenności. Obecne w tej roślinie związki czynne posiadają właściwości uspokajające, przeciwlękowe i ułatwiające zasypianie. Kozłek może być stosowany jako środek ułatwiający zasypianie, ale dopiero u dzieci po ukończeniu 12. roku życia. Nie tylko skraca on czas potrzebny do zaśnięcia, ale również wpływa korzystnie na jakość snu dziecka.
Od 12. roku życia można stosować też leki ziołowe z chmielem. Surowiec rzadko podawany jest jako oddzielny preparat. Zazwyczaj jest jednym ze składników tabletek lub kropli uspokajających. Chmiel może być pomocny w stanach niepokoju, napięcia oraz odczuwaniu nadmiernej pobudliwości. Właściwości uspokajające i przeciwlękowe posiada również lawenda. Podobnie jednak jak 2 wcześniej wymienione zioła, zalecana jest ona dopiero po 12. roku życia.
Preparaty ułatwiające zasypianie i wyciszające dla dzieci - które dostępne są bez recepty?
Które preparaty na uspokojenie dla dzieci dostępne są bez recepty? Wybór jest mocno ograniczony. Bez recepty dostępne są jedynie środki uspokajające zawierające zioła. Przykładowe preparaty na sen i spokój dziecka dostępne bez recepty to syropy Melissed, Sedalia i Tulleo. Melissed jest lekiem, który można podawać dzieciom już powyżej 6. roku życia. Jest on zalecany przy problemach z zasypianiem oraz wzmożonej pobudliwości nerwowej. Najczęściej jest dobrze tolerowany przez pacjentów. Jest to łagodny lek uspokajający.
Sedalia to lek homeopatyczny, zalecany w stanach niepokoju i problemach ze snem. Syrop ten wskazany jest do podawania dzieciom powyżej 5. roku życia. U młodszych pacjentów powinien być on stosowany jedynie po konsultacji z lekarzem. Warto zaznaczyć, że nie ma obecnie dowodów na skuteczność leków homeopatycznych. Z drugiej strony, produkt ten wyróżnia się wysokim bezpieczeństwem stosowania. W tym przypadku pomóc może też efekt placebo. Lekiem homeopatycznym stosowanym przy nadmiernej nerwowości i wysokim poziomie stresu są też tabletki Sedatif PC. Można podawać je dzieciom powyżej 6. roku życia lub wcześniej zgodnie z zaleceniami lekarza.
Wśród wymienionych preparatów uspokajających dla dzieci znajduje się też syrop Tulleo. Jest to suplement diety, który można podawać dzieciom już powyżej 3. roku życia. W jego składzie znajdziemy wyciągi ziołowe z: liści melisy, koszyczków rumianku, kwiatostanu lipy i kwiatów róży stulistnej. Substancje aktywne obecne w tym preparacie mogą wpływać korzystnie na wyciszenie dziecka i pomóc w utrzymaniu zdrowego, efektywnego snu. Pamiętajmy jednak o tym, że suplementy nie mają działania leczniczego. Można więc stosować je tylko jako wzbogacenie diety w wybrane składniki.
Preparaty uspokajające dla małych dzieci mogą zawierać też melatoninę. Melatonina to hormon, którego główną rolą jest regulowanie rytmu snu i czuwania. Jest on skuteczny w łagodzeniu zaburzeń snu przede wszystkim u osób pracujących zmianowo, podróżujących ze zmianą stref czasowych oraz osób niewidomych i starszych, u których naturalnie spada wewnętrzna synteza melatoniny. Melatonina może być też pomocna dla dzieci cierpiących na ADHD lub autyzm.
Nie udowodniono, aby stosowanie melatoniny wpływało korzystnie na jakość i/lub długość snu u w pełni zdrowych dzieci. Potrzeba dalszych badań, aby ocenić czy melatonina może rzeczywiście skutecznie zmniejszać problemu z zasypianiem lub utrzymaniem ciągłości snu u małych pacjentów.
O problemach z zasypianiem i higienie snu można przeczytać w artykule: Bezsenność, zaburzenia snu i zasypiania - przyczyny, czynniki, sposoby na lepszy sen.
Naturalne sposoby na wyciszenie i zdrowy sen
Zanim sięgniemy po leki uspokajające dla młodszych dzieci lub tych starszych, warto w pierwszej kolejności wypróbować naturalne metody, które mogą pomóc obniżyć odczuwane napięcie i niepokój. Oczywiście w zależności od wieku dziecka inne będą sposoby na wyciszenie. U najmłodszych, naturalne uspokojenie można uzyskać poprzez owinięcie malucha w kocyk i przytulenie w celu zapewnienia mu poczucia bezpieczeństwa, delikatne masowanie jego ciałka czy też włożenie go do nosidełka i spacerowanie. Ważne jest też zwrócenie uwagi na potrzeby dziecka: może jest głodne, jest mu za zimno/gorąco a może jest przestymulowane? Najbliżsi opiekunowie najlepiej znają dziecko i często najłatwiej jest im znaleźć przyczynę rozdrażnienia lub płaczu u dziecka.
Istotne jest, aby od najmłodszych lat uczyć dziecko radzenia sobie z niepokojem i lękiem. Akceptacja emocji dzieci, niezależnie od tego czy wydają się nam one mniej czy bardziej racjonalne, pomagają mu w budowaniu poczucia własnej wartości. Dziecko wie, że odczuwany przez niego strach jest normalny i nie musi negować jego istnienia. Oczywiście w sytuacjach, gdy lęk jest bardzo nasilony lub utrzymuje się dłużej, konieczna jest wizyta u specjalisty. W pozostałych przypadkach, doświadczanie niepokoju, a także różnorodnych fobii u dzieci jest zupełnie normalne. Wsparcie i akceptacja opiekunów to najlepsze co można zrobić. Warto również pokazywać dziecku strategie radzenia sobie z nadmiernym stresem i niepokojem. Pomocne mogą być:
- techniki relaksacyjne - już w przypadku kilkuletnich dzieci można wprowadzać ćwiczenia uważności, dzięki którym mały człowiek lepiej poznaje samego siebie, lepiej odczytuje sygnały płynące z ciała i poznaje, co pomaga mu się wyciszyć, a jakie czynniki działają na niego pobudzająco. Można wypróbować też ćwiczenia oddechowe lub inne techniki pomagające obniżyć poziom lęku. W Internecie dostępnych jest mnóstwo inspiracji, dzięki którym rodzice mogą znaleźć skuteczne i naturalne sposoby na wyciszenie dziecka i powrócenie do stanu równowagi,
- aktywność fizyczna - ruch to świetny sposób na pozbycie się lub zredukowanie nagromadzonego w ciele napięcia. Spacer, wspólne wyjście na basen czy też gra w piłkę mogą pomóc dziecku poczuć się lepiej,
- kontakt z naturą - działa on kojąco i wyciszająco. W mieście trudniej jest o częste i regularne przebywanie na łonie przyrody. Warto jednak starać się zapewnić dziecku jak najczęstszy kontakt z naturą,
- zabawy redukujące stres - pomocne mogą być siłowanki z dzieckiem, zabawa w ugniatanie lub delikatny masaż.
Każde dziecko jest inne i ma inne potrzeby. Im lepiej znamy swoje dziecko, tym łatwiej nam znaleźć skuteczne strategie radzenia sobie z nadmiarem niepokoju i lęku. U jednego dziecka lepiej sprawdzi się intensywny wysiłek, inne woli pobyć samo w bezpiecznej przestrzeni. Istotne jest obserwowanie, jak dana metoda wpływa na dziecko i pomoc mu w znalezieniu takich sposobów, które będą dla niego najlepsze. Warto też pamiętać, że z wiekiem zmieniają się strategie. Te które były skuteczne u kilkuletnich dzieci, mogą nie sprawdzić się u nastolatków. Wspieranie dziecka i zapewnianie mu poczucia bezpieczeństwa dają mu fundament do radzenia sobie z własnym lękiem i niepokojem. Preparaty uspokajające zawierające zioła najczęściej powinny być stosowane jedynie wspomagająco.
Bibliografia:
- Dobros N. Zioła o działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Post Fitoter 2017, 18 (3): 215-222.
- Gringras P., Gamble C., Jones A.P. et al. Melatonin for sleep problems in children with neurodevelopmentat disorders: randomised double masked placebo controlled trial. BMJ 2012, 345: e6664, doi:: 10.1136/bmj.e6664.
