Co to są bóle menstruacyjne
Co to są bóle menstruacyjne? Najprościej powiedzieć, że jest to bolesność związana z krwawieniem, menstruacją, skurczami macicy oraz zmianami, jakie zachodzą w ciele kobiety w tym intensywnym czasie. Kiedy zazwyczaj pojawia się ból podczas okresu? Zwykle swój początek ma on na kilka godzin przed początkiem krwawienia, bądź melduje swoją (niechcianą) obecność wraz z nim.
O bolesnym miesiączkowaniu zwykle mówi się, gdy ból jest na tyle duży, że potrzeba zażyć leki, aby poczuć ulgę. Ponadto, taki ból wpływa na codzienne życie i powoduje rezygnację ze spotkań towarzyskich, problemy z koncentracją w pracy i sprawia, że ciężko nam, kobietom, normalnie funkcjonować. Jeżeli doświadczasz bólu o niewielkim nasileniu i możesz z nim normalnie spędzać dzień, to prawdopodobnie jest on wywołany normalnymi, niedużymi skurczami menstruacyjnymi w obrębie macicy.
Objawy towarzyszące bólom menstruacyjnym
Jak ból miesiączkowy opisują kobiety? Ból najczęściej dotyczy okolic podbrzusza, ale wiele pań skarży się też na ból nóg podczas okresu, a nawet bóle krzyża. Nieprzyjemne uczucie promieniuje bowiem w obrębie miednicy, a nawet poza nią. Nierzadko zgłaszany jest m.in. ból krocza podczas okresu. Miejsca intymne są obolałe i tkliwe.
Niektóre kobiety w czasie menstruacji doświadczają także wyjątkowo niewdzięcznego objawu, czyli wymiotowania podczas okresu. Nudności mogą zacząć się nawet kilka dni wcześniej i być nie do wytrzymania. Ponadto, podczas miesiączki mogą pojawić się bóle głowy, ból podobny do kolki, biegunka. Sytuacji nie poprawiają częste wzdęcia, które dodatkowo rozdymają wrażliwy ból. Między innymi to stąd pojawia się nabrzmiały brzuch podczas okresu. Zmiany hormonalne zachodzące w ciele kobiety mogą niekorzystnie wpływać też na nastrój. Wiele kobiet narzeka na huśtawkę emocjonalną i pogorszenie samopoczucia. Zgłasza problemy ze snem, drażliwość, osłabienie, a nawet problemy z pamięcią.
Chociaż wszystkie te objawy nie brzmią najlepiej, to warto wspomnieć, że każda kobieta przechodzi okres inaczej. Niektóre panie nie mają żadnych nieprzyjemnych dolegliwości, inne mają jeden objaw, jeszcze inne kilka.
Dlaczego okres boli
Skąd ból podczas okresu? Na jego powstawanie może się składać kilka czynników, jednak za najważniejszy z nich uznaje się zmianę w częstotliwości skurczów macicy. Są one związane ze zmianą stężenia kobiecych hormonów jak estradiol, w czasie cyklu miesięcznego. Prawdopodobnie, skurcze te powodują nacisk na naczynia w macicy. Krew przestaje prawidłowo krążyć, pojawia się niedokrwienie narządu i ból. U niektórych kobiet układ naczyń w macicy jest od urodzenia nieprawidłowy, co predysponuje do silnego bólu w czasie miesiączki.
Inną przyczyną bólu podczas okresu jest uwalnianie cząsteczek – prostaglandyn, w macicy. Potocznie rzecz ujmując, biorą one udział w informowaniu mózgu, że "tu ma boleć". Odkryto, że kobiece estrogeny podczas okresu, mogą potęgować ich syntezę i ból. O prostaglandynach warto pamiętać, ponieważ to ich blokowanie jest najskuteczniejszą metodą leczenia bólu menstruacyjnego. Takie właściwości ma m.in. ibuprofen i to on jest najczęściej polecany na bolesną menstruację.
Naukowcy nie są jednak pewni, jakie dokładnie są przyczyny bolesnych miesiączek. Część z nich wymienia czynniki stresowe i nadmierny lęk, zaś inni badacze nie podzielają tej opinii. Prawdopodobnie ból podczas menstruacji jest obarczony niewielką predyspozycją genetyczną – jeżeli twoja mama doświadczała bólu przy okresie, to ty również możesz ich doświadczać.
Rodzaje bolesnego miesiączkowania – pierwotne i wtórne
Bolesne miesiączkowanie możemy podzielić na dwa rodzaje – pierwotne i wtórne. Pierwotne określane jest mianem zespołu bolesnego miesiączkowania. Zazwyczaj dotyka młodych kobiet, które miesiączkują regularnie. Niektóre panie skarżą się na bolesny okres już od pierwszych menstruacji, jeszcze w czasie dorastania. Gdy ból pojawia się później, to istnieje większe ryzyko, że ból jajników czy macicy jest spowodowany jakimś wewnętrznym schorzeniem.
Dobrą wiadomością dla osób, które cierpią na pierwotną postać bólu podczas okresu, jest fakt, że może on złagodnieć po pierwszej ciąży. Po urodzeniu dziecka prawdopodobnie znika bowiem część nerwów odpowiedzialnych za pobudzanie macicy do bolesnych skurczów.
Czasem ból podczas okresu ma inną przyczynę, związaną z chorobami w obrębie układu rozrodczego kobiety, a czasem także z chorobami miednicy mniejszej. Określa się go wtedy mianem wtórnego. Rozwija się najczęściej u kobiet po 30 r. ż. i zwykle występuje przez całą menstruację w przeciwieństwie do bólu pierwotnego. Jakie choroby wywołują bolesne miesiączkowanie?
Bardzo bolesne miesiączki – potencjalne choroby
Ból menstruacyjny nie do zniesienia może wiązać się z takimi schorzeniami ginekologicznymi jak:
- endometrioza – to najczęstsza przyczyna silnego bólu podczas okresu,
- stany zapalne w miednicy mniejszej,
- mięśniaki macicy,
- polipy endometrium,
- zwężenie szyjki macicy (stenoza),
- wrodzone wady anatomiczne,
- zakażenia.
Szacuje się, że choroby stanowią około 10% przyczyn dużego bólu miesiączkowego. W pozostałych przypadkach mamy do czynienia raczej z pierwotnym zespołem bolesnego miesiączkowania.
Wymioty podczas okresu
Nie tylko ból doskwiera kobietom podczas miesiączkowania. Wiele z nich skarży się na straszne mdłości podczas okresu i zaraz przed nim, podczas PMS. Takie mdłości mogą nawet prowadzić do wymiotów. Wymioty i nudności wywołane są przez objawy towarzyszące miesiączce takie jak: bóle brzucha i zawroty głowy. Ponadto są również wynikiem zmian hormonalnych w cyklu miesięcznym. Jeżeli wymioty przy okresie zdarzyły się jednorazowo lub dotykają cię bardzo, bardzo rzadko, raczej nie ma powodu do obaw. Jednak warto wspomnieć o nich na najbliższej wizycie u ginekologa.
Kiedy koniecznie umówić się do specjalisty, jeżeli męczy cię wymiotowanie podczas okresu?
- jeżeli wymiotujesz kilka dni,
- jeżeli wymioty się nasilają.
Co na wymioty podczas okresu?
Po pierwsze, jeżeli doskwiera ci ból, to zażyj tabletki przeciwbólowe. Po drugie – spróbuj spożywać mniejsze, ale częstsze posiłki. Jako wsparcie na nudności podczas okresu, możesz dodać do herbaty imbiru, zaparzyć miętę, koper włoski. W przypadku wymiotów koniecznie sięgnij też po elektrolity, które pomogą nawodnić organizm. Pomocne będą także apteczne leki na wymioty, które zawierają przede wszystkim wysokie, skoncentrowane dawki ekstraktu z imbiru. Domowe sposoby na wymioty podczas okresu to skorzystanie z chłodnego kompresu na głowę lub szyję.
Jak złagodzić ból brzucha podczas okresu
Ból brzucha podczas okresu ma zwykle dwie bezpośrednie przyczyny. Są nimi synteza prostaglandyn (przekaźników bólu) oraz skurcze macicy. W celu jego złagodzenia najlepiej więc uderzyć właśnie te dwa punkty. Do tego pomocne będą leki, takie jak:
- leki przeciwbólowe z grupy NLPZ (ibuprofen, ketoprofen, aspiryna, naproksen, deksketoprofen) – blokują syntezę prostaglandyn. W przypadku ibuprofenu korzystniej zażyć ten o wyższej dawce – 400 mg. Leki NLPZ mogą też zmniejszać nadmierne krwawienie. Są one najskuteczniejszym lekiem na ból menstruacyjny.
- leki rozkurczające mięśnie gładkie – drotaweryna, hioscyna. Rozluźniają spięte mięśnie macicy.
Czy paracetamol pomaga na bolesny okres? Tak, jednak jest mniej skuteczny niż leki NLPZ jak ibuprofen. Paracetamol wybierz, jeżeli cierpisz na wrzody żołądka lub chorujesz na nadciśnienie. Jest bowiem bezpieczniejszy przy takich dolegliwościach, niż inne substancje na ból.
Co na ból menstruacyjny nie do zniesienia?
Jeżeli doświadczasz silnego bólu w trakcie miesiączki, a ibuprofen w dawce 400 mg nie jest skuteczny, to sięgnij po mocniejsze preparaty wieloskładnikowe. Zazwyczaj są one połączeniem dwóch substancji przeciwbólowych i leku rozkurczowego na ból brzucha lub połączeniem leku na ból z substancją potęgującą działanie:
- Solpadeine, czyli połączenie paracetamolu, kodeiny i kofeiny – mocne działanie przeciwbólowe,
- Nurofen Plus, czyli połączenie ibuprofenu z kodeiną – mocne działanie przeciwbólowe,
- Scopolan compositum lub Panadol Femina, czyli połączenie metamizolu i hioscyny – lek przeciwbólowy i rozkurczowy.
Na ból menstruacyjny nie do zniesienia... idź do lekarza! To nie jest prawidłowa sytuacja i być może świadczy o jakiejś chorobie. Co więcej, nie jest to też "taka twoja uroda". Okres nie powinien aż tak boleć, nie bagatelizuj tego. W niektórych sytuacjach trudnych diagnostycznie, warto zwrócić się do ginekologa endokrynologa, który ma szeroką wiedzę.
>> Zajrzyj do kategorii leki na bóle menstruacyjne – Kliknij tutaj.
Co na gazy podczas okresu?
Menstruacja u wielu kobiet wiąże się też z rewolucją żołądkową. Oprócz biegunek pojawiają się niekiedy bolesne wzdęcia podczas okresu, które dodatkowo dokładają swoje trzy grosze do, i tak już nie najlepszego, samopoczucia. Co można zastosować na wzdęcia w tym czasie? Najskuteczniejsze będą leki na gazy z simetikonem. Warto spojrzeć na zawartość tej substancji w preparacie, ponieważ waha się od 40 mg aż do 240 mg. Wyższe dawki prawdopodobnie okażą się skuteczniejsze. Ponadto pomocne będą herbatki fix na trawienie na bazie kopru, anyżu, rumianku.
Co na bolesne miesiączkowanie na receptę? Leki i inne sposoby
Na receptę skuteczne będą leki hormonalne takie jak lewonorgestrel, progesteron i jego pochodne. Również typowa antykoncepcja hormonalna korzystnie wpływa na złagodzenie bólu menstruacyjnego. O prawidłowy dobór składu zawsze dba lekarz, ponieważ nie każdy preparat nadaje się dla każdej kobiety.
Medycy w swoim arsenale mają jeszcze jedną metodę – przezskórną elektryczną stymulację nerwów, która może zmniejszyć dolegliwości bólowe towarzyszące menstruacji.
Jak złagodzić ból miesiączkowy domowymi sposobami
Okazuje się, że niebagatelny wpływ na bolesny okres ma nasz styl życia. Do najprostszych domowych metod należą:
- zadbanie o zdrowy, regenerujący sen,
- zrezygnowanie z kawy,
- rzucenie palenia,
- zadbanie o swój dobry stan psychiczny,
- zrzucenie nadmiarowych kilogramów w przypadku nadwagi,
- zwiększenie w diecie warzyw, owoców, zdrowych olejów z nienasyconymi kwasami tłuszczowymi,
- zwiększenie aktywności fizycznej, szczególnie gimnastyki, które korzystnie wpływają na elastyczność mięśni. Skuteczne są również ćwiczenia relaksacyjne jak joga lub aerobik.
Wśród domowych sposobów na okres znajduje się również ciepły okład termoforem. Przykładany miejscowo na bolesne miejsce jest w stanie złagodzić ból miesiączkowy. Pomocna może okazać się też aromaterapia np. w postaci dyfuzora z kilkoma kroplami olejku eterycznego z lawendy, róży, szałwii.
Rośliny i zioła jako domowe sposoby na bóle miesiączkowe
Jako uzupełnienie domowej terapii bólu brzucha podczas okresu można posiłkować się ziołami i naturalnymi składnikami takimi jak:
- koper włoski,
- kozieradka,
- imbir,
- kozłek lekarski,
- magnez,
- olej rybi,
- witamina B1
- rumianek,
- cynk.
Brakuje jednak jednoznacznych, mocnych dowodów na realne działanie przeciwbólowe tych składników. Na pewno warty uwagi jest korzeń imbiru, który ma właściwości łagodzące nudności i wymioty podczas okresu.
Pytania i odpowiedzi o bolesnym miesiączkowaniu
Menstruacja to temat dotyczący połowy populacji. Nic więc dziwnego, że bolesne miesiączki rodzą wiele pytań. Dla twojej wygody zebraliśmy pytania, które najczęściej zadają pacjentki w jednym miejscu.
Jak leżeć gdy boli brzuch podczas okresu?
Podczas okresu najlepiej leżeć na boku, aby zminimalizować ból i rozluźnić mięśnie brzucha i miednicy. Polecamy dwie pozy – albo embrionalną, z podkulonymi nogami, albo pozycję ustaloną bezpieczną, z jedną nogą prostą, a drugą położoną na łóżku pod kątem 90 stopni. Jeżeli mimo wszystko czujesz ból, to spróbuj ułożyć się na plecach. Taka pozycja leżenia podczas okresu odciąża mięśnie brzucha i macicy. Możliwe jednak, że leżąc na plecach będziesz bardziej narażona na przeciekanie podczas snu. Pamiętaj żeby założyć wtedy dłuższą podpaskę lub kubeczek menstruacyjny na noc.
Czy okres powinien boleć?
Okres może boleć, jednak ból nie powinien wymuszać na nas zażywania tabletki przeciwbólowej, zwijania się w kłębek, rezygnacji z codziennych obowiązków i przyjemności. Prezentujemy bardzo krótki poradniczek odnośnie bólu podczas menstruacji:
- okres nie boli – prawidłowo,
- okres trochę boli, ale nie przeszkadza nam w przeżywaniu dnia – prawidłowo,
- ból podczas okresu nasilił się tylko na chwilę, ale po chwili się zmniejszył – prawidłowo,
- okres boli tak że za każdym razem musimy zażyć tabletkę na ból – nieprawidłowo, zgłoś się do lekarza,
- menstruacja boli dłużej niż 2-3 dni – nieprawidłowo,
- okres boli tak, że zwijasz się w kłębek i bardzo cierpisz – nieprawidłowo, zgłoś się do lekarza,
- przez bolesny okres nie jesteś w stanie normalnie pracować – nieprawidłowo, zgłoś się do lekarza,
- przez bolesny okres często rezygnujesz z życia społecznego – nieprawidłowo, zgłoś się do lekarza.
Warto rozważyć także wizytę u fizjoterapeuty, który pomoże ci rozluźnić mięśnie, o których nie miałaś pojęcia. Dzięki temu ból będzie znacznie mniejszy.
Czy termofor pomaga na okres?
Tak, ciepły termofor przyłożony do podbrzusza pomaga rozluźnić się mięśniom i łagodzi ból związany ze skurczami. Pamiętaj jednak, żeby nie przykładać bezpośrednio do skóry bardzo gorących przedmiotów. Warto również wspomnieć, że termometr może nieco nasilać krwawienie podczas okresu. Jednak mimo wszystko, ciepło termoforu daje kojące, rozluźniające uczucie.
>> Zobacz termofory w aptece – KLIKNIJ TUTAJ.
Na ile dni przed okresem zaczyna boleć brzuch?
Zazwyczaj ból brzucha pojawia się na kilka dni (1–3) przed okresem. U niektórych pań jest to nawet tydzień. Jeżeli twój brzuch zaczyna dokuczać tydzień, a nawet wcześniej przed menstruacją, to umów się do lekarza. Być może jest to spowodowane przez fizjologiczne zmiany hormonalne, jednak niewykluczone, że jest to oznaka wewnętrznych chorób jak endometrioza czy mięśniaki macicy.
Jakie są sposoby na ból pleców przy okresie?
Na ból krzyża podczas okresu (lub ból innych części pleców) możesz użyć:
- tabletek przeciwbólowych, najlepiej ibuprofenu – pomoże i na ból mięśni, i bóle menstruacyjne, czyli 2w1,
- maści przeciwbólowej lub żelu na ból,
- plastrów przeciwbólowych,
- ciepłego kompresu lub termoforu na rozluźnienie mięśni.
Gdzie boli brzuch przed okresem?
Ból przed okresem może dotykać różnych części ciała i każda kobieta odczuwa go inaczej. Na pierwszy plan zazwyczaj wybija się ból podbrzusza lub ból jajników podczas okresu, który umiejscowiony w prawym lub lewym dolnym kąciku brzucha.
Ból taki może promieniować do krzyża czy do nóg. Czasem przed okresem pojawia się też biegunka i nudności. W takiej sytuacji bolesność odczujesz w bardziej centralnej części brzucha.
Kiedy zgłosić się do lekarza z bólem brzucha podczas okresu?
Umów się na wizytę lekarską jeżeli:
- ból występuje nieregularnie,
- twój cykl miesiączkowy jest rozregulowany,
- ból narasta i nawraca,
- oprócz bólu menstruacyjnego doświadczasz objawów jak bolesny stosunek, bądź plamienia pomiędzy okresami.
Czy artykuł był pomocny? Oceń przeczytany tekst lub zostaw kilka słów od siebie. Kliknij w "dodaj komentarz" poniżej. Chcemy tworzyć przede wszystkim teksty przydatne dla czytelnika, Twoje zdanie jest dla nas bardzo ważne! ♥
Bibliografia
- Mrugacz, G., Grygoruk, C., Sieczyński, P., Grusza, M., Bołkun, I., & Pietrewicz, P. (2013). Etiopatogeneza zespołu bolesnego miesiączkowania. Med Wieku Rozwoj, 85–89.
- Chushkov, Y. V. (2011). Leczenie bolesnego miesiączkowania: bieżące zastosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych. PHARMATECA, 13, 31–36
- Grandi, G., Ferrari, S., Xholli, A., Cannoletta, M., Palma, F., Romani, C., ... & Cagnacci, A. (2012). Prevalence of menstrual pain in young women: what is dysmenorrhea?. Journal of pain research, 169–174.
- McKenna, K. A., & Fogleman, C. D. (2021). Dysmenorrhea. American family physician, 104(2), 164–170.
- Ghodsi, Z., & Asltoghiri, M. (2014). The effect of fennel on pain quality, symptoms, and menstrual duration in primary dysmenorrhea. Journal of pediatric and adolescent gynecology, 27(5), 283–286.
- Chaudhuri, A., Singh, A., & Dhaliwal, L. (2013). A randomised controlled trial of exercise and hot water bottle in the management of dysmenorrhoea in school girls of Chandigarh, India. Indian J Physiol Pharmacol, 57(2), 114–122.
- Tuszyński, P.K. (2023) Leki pierwszego wyboru. Wydanie III, Kraków: Wydawnictwo Farmaceutyczne.
