Przyczyny biegunki w ciąży
Biegunka a ciąża - w okresie ciąży w organizmie kobiety zachodzi wiele zmian. Mogą one skutkować wystąpieniem różnorodnych dolegliwości, w tym również zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Zmiany hormonalne na początku ciąży sprzyjają pojawieniu się rozwolnienia w krótkim czasie po zapłodnieniu. Biegunka może być wówczas jedną z pierwszych oznak ciąży. Rozwolnienie w ciąży może również wynikać z modyfikacji diety. Część kobiet radykalnie zmienia dietę, kiedy dowiaduje się o zapłodnieniu. Zmiana sposobu odżywiania może prowadzić do wystąpienia biegunki.
Biegunka pojawia się dość często w III trymestrze ciąży. Wiele kobiet doświadcza rozwolnienia na krótko przed porodem. Organizm w ten sposób przygotowuje się do wydania na świat potomstwa. Dochodzi wówczas do jego naturalnego oczyszczania. Wystąpienie biegunki w okresie ciąży może również wynikać ze zwiększonej wrażliwości na określone produkty. Pokarmy, które przed ciążą nie powodowały żadnych dolegliwości, w trakcie ciąży mogą sprzyjać rozwolnieniu.
W wymienionych wyżej przypadkach, biegunka w ciąży jest "normalna" i nie powinna budzić niepokoju. Należy jednak mieć na uwadze, że rozwolnienie w ciąży może mieć też przyczynę infekcyjną. Infekcja wirusowa lub bakteryjna może prowadzić do pojawienia się ostrej biegunki. Czasami, rozwolnienie jest skutkiem zatrucia pokarmowego lub też zakażenia pasożytami. Przyjmowanie antybiotyku w okresie ciąży również może powodować biegunkę. Podobnie jak inne stosowane leki lub choroby podstawowe. Więcej informacji o przyczynach biegunki zawartych zostało w artykule: Biegunka, rozwolnienie - przyczyny, objawy, leczenie. Jakie są sposoby na luźny stolec?
Czy biegunka w ciąży jest normalna? Rozwolnienie w ciąży może wynikać zarówno z przyczyn nieinfekcyjnych, jak i infekcyjnych. W pewnych przypadkach jest skutkiem zmian hormonalnych zachodzących w organizmie kobiety, a w innych pojawia się wskutek infekcji wirusowej lub bakteryjnej.
Leczenie biegunki w ciąży - jak wybrać dobre elektrolity dla kobiety ciężarnej?
Zanim omówimy leczenie biegunki w ciąży, warto przypomnieć sobie, kiedy mówimy o biegunce. Objawy biegunki to oddawanie luźnego stolca 3 lub więcej razy na dobę. Stolec może być półpłynny lub zupełnie wodnisty. Niepokój wywołuje zmiana zabarwienia stolca. Wśród często wyszukiwanych haseł znajduje się "zielona kupa w ciąży". W większości przypadków, zielone zabarwienie stolca wynika po prostu z przyspieszonego pasażu jelitowego. Do zwiększonej aktywności jelit mogą prowadzić zmiany poziomu hormonów, ale także infekcja. Na podstawie tego pojedynczego objawu nie sposób więc ustalić przyczyny biegunki w ciąży.
Co na rozwolnienie w ciąży stosować? Leczenie biegunki w ciąży, podobnie jak leczenie biegunki u kobiet niebędących w ciąży, polega przede wszystkim na nawadnianiu organizmu. Podstawą leczenia są więc elektrolity. W przeciwieństwie jednak do kobiet niebędących w ciąży, u kobiet ciężarnych odwodnienie jest znacznie bardziej niebezpieczne. Zagraża ono zdrowiu dziecka oraz prawidłowemu przebiegowi ciąży. Odpowiednie nawodnienie w ciąży podczas biegunki jest więc kluczowym elementem leczenia. Początkowe objawy odwodnienia to m. in. osłabienie, bóle i zawroty głowy, spadek koncentracji, suchość skóry i spadek apetytu.
Elektrolity można stosować niezależnie od przyczyny biegunki w ciąży. Preparaty nawadniające uzupełniają wodę oraz elektrolity, które organizm traci podczas rozwolnienia. Elektrolity w ciąży warto wybierać uważnie. Istotny w tym przypadku jest ich odpowiedni skład. W leczeniu biegunki nie sprawdzą się elektrolity pozbawione cukru. Glukoza jest bowiem niezbędna do tego, aby efektywnie nawodnić organizm. Ważne jest odpowiednie stężenie sodu, potasu oraz glukozy. Osmolarność dobrego płynu nawadniającego powinna mieścić się w zakresie 200-240 mOsm/l.
Jaki preparat pomoże zadbać o optymalne nawodnienie w ciąży? Wśród bardzo licznej obecnie grupy elektrolitów zaledwie kilka z nich daje możliwość dobrego nawodnienia organizmu podczas biegunki. W okresie ciąży można sięgnąć po saszetki Elektrolity Labor. Mają one stosunkowo przyjemny, pomarańczowy smak. Warto jednak dodać, że dobre elektrolity zawsze smakują słodko-słono. Wynika to z ich składu oraz odpowiedniej zawartości poszczególnych związków. W okresie ciąży można też sięgnąć po Gastrolit lub Orsalit. Wszystkie wymienione preparaty mają postać saszetek z proszkiem do rozpuszczania. Pamiętajmy o tym, aby elektrolity spożywać powoli, przez dłuższy czas.
Jak łagodzić objawy biegunki w ciąży?
Oprócz zadbania o odpowiednie nawodnienie w ciąży można też sięgnąć po preparaty, które pomogą zmniejszyć objawy biegunki. Nie wszystkie leki przeciwbiegunkowe są jednak rekomendowane w okresie ciąży. W leczeniu biegunki ostrej oraz biegunki przewlekłej wykorzystywany jest diosmektyt. Znajduje się on w leku Smecta. Co prawda producent tego preparatu nie zaleca jego stosowania przez kobiety ciężarne z uwagi na brak danych dotyczących bezpieczeństwa. Ze względu jednak na fakt, że substancja ta wyróżnia się ogólnie wysokim profilem bezpieczeństwa, a także nie wchłania się z przewodu pokarmowego, uważana jest za stosunkowo bezpieczny lek na biegunkę w ciąży. Warto przy tym podkreślić, że wszystkie leki, które kobieta ciężarna planuje stosować, powinny być uprzednio skonsultowane z lekarzem.
Diosmektyt łagodzi objawy biegunki dzięki właściwościom adsorpcyjnym. Pochłania on wirusy, bakterie oraz enterotoksyny, które przyczyniają się do wystąpienia biegunki. Substancja ta działa też powlekająco i stabilizuje warstwę śluzu w świetle jelit. Chroni komórki przed działaniem substancji drażniących.
Wskazany jest odstęp czasowy między przyjęciem leku z diosmektytem a innymi preparatami, w tym również witaminami prenatalnymi. Diosmektyt może bowiem ograniczać ich wchłanianie. Składnikom odżywczym rekomendowanym w okresie ciąży poświęcony został artykuł: Jakie witaminy w ciąży - odpowiednia suplementacja dla ciężarnych kobiet.
Jeśli biegunka pojawia się w związku z przyjmowaniem antybiotyku, wskazane jest stosowanie probiotyku. Można wówczas sięgnąć po preparat z drożdżakami Saccharomyces boulardii lub bakteriami kwasu mlekowego Lactobacillus rhamnosus GG. Preparaty na florę bakteryjną (określaną obecnie jako mikrobiota jelit) często mają w ulotce informację o braku danych dotyczących bezpieczeństwa przyjmowania w ciąży. Nie wydaje się jednak, aby dobrej jakości probiotyk mógł negatywnie wpływać na przebieg ciąży. Bakterie probiotycznie nie wchłaniają się z jelit.
Rozwolnienie w ciąży - czego nie stosować?
Na luźny stolec w ciąży nie zaleca się przyjmowania loperamidu. Loperamid wchodzi w skład wielu popularnych leków przeciwbiegunkowych (np. Stoperan, Laremid). Wskazane jest unikanie tej substancji przez kobiety ciężarne. O jej wprowadzeniu do leczenia powinien zadecydować jedynie lekarz i to wyłącznie w sytuacjach ,w których korzyści z jej stosowania przewyższają ewentualne ryzyko.
W leczeniu ostrej biegunki w ciąży nie zaleca się też stosowania węgla aktywnego. Nie ma badań, które potwierdziłyby skuteczność stosowania węgla w leczeniu biegunki spowodowanej infekcją. Wykazano jedynie jego efektywność we wspomaganiu terapii biegunki związanej z zatruciem lekami. Ze względu więc na wątpliwą skuteczność nie jest on rekomendowany w leczeniu biegunki w ciąży.
Co jeść przy biegunce w ciąży?
Zalecenia dietetyczne przy biegunce w ciąży nie są szczególnie restrykcyjne. Wskazana jest dieta lekkostrawna i spożywanie produktów łagodnych dla przewodu pokarmowego. Dużo zależy też od samego apetytu kobiety ciężarnej. Biegunka, szczególnie ta infekcyjna, zazwyczaj powoduje spadek apetytu i ograniczenie ilości spożywanych pokarmów. Wśród produktów spożywczych rekomendowanych przy luźnym stolcu w ciąży znajdują się banany, ryż, gotowane warzywa i odżywcze zupy. Niewskazane są potrawy smażone i produkty o wysokim stopniu przetworzenia.
Zapobieganie biegunce w ciąży
Biegunka występuje w wielu kobiet ciężarnych. Nie zawsze możliwe jest jej zapobieganie. Dostępnych jest jednak kilka sposobów, które pomagają choć częściowo ograniczyć ryzyko biegunki w ciąży:
- starannie myj warzywa i owoce przed ich spożyciem,
- dbaj o prawidłowe przechowywanie produktów spożywczych, w szczególności produktów mięsnych oraz produktów pochodzenia roślinnego,
- nie spożywaj produktów nieznanego pochodzenia,
- unikaj w okresie ciąży spożywania niepasteryzowanego mleka, mięsa poddanego niepełnej obróbce termicznej, wędzonych ryb oraz jaj gotowanych na miękko,
- pamiętaj o częstym i dokładnym myciu rąk.
Luźny stolec w ciąży może mieć wiele przyczyn. W większości przypadków, biegunka u kobiet ciężarnych nie wymaga specjalnego leczenia. Istotne jest jednak dbanie o optymalne nawodnienie w ciąży i zapobieganie odwodnieniu organizmu. Choć biegunka w ciąży występuje dość powszechnie, nie należy jej bagatelizować. Jeśli dodatkowo pojawia się krew w stolcu, gorączka lub inne niepokojące objawy, konieczna jest pilna konsultacja z lekarzem.
Bibliografia:
- Gomes C.F., Sousa M., Lourenço I., Martins D., Torres J. Gastrointestinal diseases during pregnancy: what does the gastroenterologist need to know? Ann Gastroenterol. 2018 Jul-Aug;31(4):385-394. doi: 10.20524/aog.2018.0264.
- Wasielica-Berger J. Ostra biegunka. Gastroenterologia Kliniczna 2018, tom 10, nr 1, 14-22.
- Gutkowski K., Hartleb M. Biegunka - algorytmy diagnostyczne i zasady leczenia. Medycyna po Dyplomie 2012, 09.
- Charakterystyki Produktów Leczniczych: Smecta, Stoperan.
