Przyczyny alergii w ciąży. Jak ciąża wpływa na przebieg choroby alergicznej?
Reakcje alergiczne występują powszechnie i niestety nie są obce również kobietom ciężarnym. Ze względu jednak na zmiany hormonalne zachodzące w organizmie przyszłej mamy, alergia w ciąży często ma inny przebieg niż przed zapłodnieniem. U wielu kobiet objawy reakcji alergicznej ulegają wyciszeniu. U innych, nasilenie dolegliwości pozostaje podobne. Jest też grupa pacjentek, które zauważają większe natężenie objawów alergii podczas ciąży. Trudno jest stwierdzić, jaki przebieg będzie miała alergia na konkretną kobietę ciężarną. Wpływ hormonów na funkcjonowanie jej organizmu jest bowiem bardzo indywidualny i nie sposób go przewidzieć. Można się jednak spodziewać, że jeśli w poprzedniej ciąży objawy alergii złagodniały, podobnie może być w kolejnej. Od tej reguły jednak również zdarzają się wyjątki.
Reakcja alergiczna rozwija się w wyniku nadmiernej i nieprawidłowej odpowiedzi ze strony układu odpornościowego na czynnik, który dla osoby zdrowej jest zupełnie nieszkodliwy. U zdecydowanej większości kobiet ciężarnych alergia jest rozpoznana jeszcze przed zapłodnieniem, choć zdarza się również taka sytuacja, w której choroba ta rozpoznawana jest dopiero w okresie ciąży. Kobieta oczekująca potomstwa może zmagać się z alergią pokarmową, alergią skórną, alergicznym nieżytem nosa czy też alergicznym zapaleniem spojówek. Ich objawy można łagodzić, stosując wybrane leki na alergię.
Objawy alergii w ciąży
Objawy alergiczne są różne, w zależności od rodzaju choroby. Przy alergicznym nieżycie nosa mogą wystąpić:
- wyciek wodnistej wydzieliny z nosa,
- swędzenie śluzówki nosa,
- uczucie zatkanie nosa, brak możliwości swobodnego oddychania przez nos,
- nadmierne kichanie.
Przy alergicznym zapaleniu spojówek można natomiast zauważyć zaczerwienienie oczu, ich swędzenie oraz nasilone łzawienie. Czasami pojawia się też obrzęk powiek. U części osób z alergicznym nieżytem nosa pojawiają się też symptomy ze strony narządu wzroku.
Objawy skórne alergii mogą być bardzo różnorodne. Często występują pod postacią pokrzywki. U części osób pojawiają się plamy lub pęcherze. Charakterystycznym objawem skórnym alergii jest jednak nasilony świąd. Skóra często jest też zaczerwieniona.
Jak radzić sobie z alergią? Domowe sposoby na alergię u kobiet ciężarnych
Leczenie alergii w ciąży powinno być nadzorowane przez alergologa. Kobieta ciężarna, u której rozpoznano w przeszłości chorobę alergiczną lub która dopiero w okresie ciąży zauważa u siebie objawy mogące świadczyć o alergii, powinna więc znajdować się pod stałą kontrolą nie tylko położnika, ale również alergologa.
W okresie ciąży, w celu łagodzenia objawów alergii rekomendowane są w pierwszej kolejności domowe, niefarmakologiczne sposoby. Dopiero w przypadku ich niewystarczającej skuteczności wskazane jest sięgnięcie po odpowiednie leki łagodzące objawy chorób alergicznych. Jest to szczególnie istotne w I trymestrze, kiedy to rozwijający się intensywnie płód jest najbardziej wrażliwy na działanie różnego rodzaju czynników z zewnątrz.
Aby zmniejszyć nasilenie objawów alergii, warto przede wszystkim unikać kontaktu z alergenem, o ile oczywiście jest on znany. Przykładowo jeśli kobieta ma alergię na pyłki, wskazane jest śledzenie kalendarza pylenia roślin. Dobrze jest unikać przebywania na zewnątrz w okresach, w których stężenie pyłków w powietrzu jest najwyższe. Zalecane jest też zamykanie okien w tym czasie. Aby złagodzić objawy alergiczne, można też sięgnąć po izotoniczną wodę morską do nosa, która jest bezpieczna nawet przy długotrwałym stosowaniu. Korzystne efekty przyniesie także płukanie nosa roztworem soli. Należy mieć na uwadze, że uzyskany dzięki temu efekt jest zazwyczaj łagodny i krótkotrwały. Czasami jest to jednak w pełni wystarczające, aby poprawić komfort kobiety ciężarnej. O domowych sposobach na katar w ciąży pisaliśmy też w artykule: Katar i zatkany nosa w ciąży - co stosować? Przy alergii pokarmowej lekarz może zalecić odpowiednią dietę eliminacyjną, która z jednej strony wykluczy z diety określone pokarmy, ale z drugiej zapewni podaż wszystkich niezbędnych składników odżywczych w okresie ciąży.
Alergiczny nieżyt nosa w ciąży - leczenie
Leczenie alergii wprowadza się, gdy metody niefarmakologiczne nie przynoszą oczekiwanej poprawy. Przy alergicznym nieżycie nosa w pierwszej kolejności wskazane jest stosowanie leków miejscowych, ponieważ w mniejszym stopniu mogą one oddziaływać na rozwijający się płód. Nie wszystkie krople i spraye do nosa na katar sienny są jednak bezpieczne w tym okresie. Co więc stosować na objawy alergicznego nieżytu nosa w ciąży? Można sięgnąć po aerozol z kromoglikanem sodu (np. Polcrom). Kromoglikan jest bezpieczny w okresie ciąży, choć warto wiedzieć, że jest on efektywny głównie wtedy, gdy włączany jest do terapii jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów alergii. Jego działanie polega bowiem na hamowaniu uwalniania histaminy z komórek. Nie wpływa więc na już występujące objawy alergii. Kromoglikan sodowy zapobiega ich pojawieniu się.
W okresie ciąży można też stosować miejscowe leki przeciwalergiczne z azelastyną (np. Allergodil, spray do nosa), choć w przypadku tej substancji dane dotyczące bezpieczeństwa stosowania są bardziej ograniczone. Nie zaleca się więc korzystania z leków z azelastyną w I trymestrze ciąży, a w kolejnych należy stosować ją ostrożnie, w najmniejszych skutecznych dawkach. Za bezpieczne w ciąży uważane są sterydy donosowe. Preferowane są leki z budezonidem, które dostępne są na receptę. Można też stosować leki, w których składzie obecny jest mometazon. Bez recepty dostępny jest np. spray Aleric, Momester Nasal i Hitaxa Metmin-Spray.
Jeżeli preparaty miejscowe nie przynoszą kobiecie ciężarnej wystarczającej ulgi, można zastosować doustne leki przeciwhistaminowe. Preferowane są tabletki z cetyryzyną (np. Allertec WZF, Amertil Bio) i loratadyną (np. Loratan Pro, Loratadyna Pylox), choć nie wydaje się, aby również i inne leki przeciwhistaminowe nowszej generacji mogły negatywnie wpływać na przebieg ciąży.
Do łagodzenia objawów alergicznego nieżytu nosa w ciąży nie zaleca się stosowania leków z pseudoefedryną, ze względu na możliwość wystąpienia wad rozwojowych u dzieci narażonych na kontakt z tą substancją w okresie życia płodowego. Jeśli objawy alergii w ciąży są bardzo nasilone, dopuszcza się doraźne, krótkotrwałe korzystanie z kropli z ksylometazoliną lub oksymetazoliną, jednak nie w I trymestrze ciąży.
Alergiczne zapalenie spojówek w ciąży - leczenie
Metody farmakologiczne leczenia alergicznego zapalenia spojówek w ciąży również odnoszą się w pierwszej kolejności do preparatów o działaniu miejscowym. Można więc zastosować krople do oczu ze wspomnianym już kromoglikanem sodowym (np. Polcrom w postaci kropli do oczu). W tym przypadku także należy mieć na uwadze, że na pełny efekt ich działania trzeba poczekać 1-2 tygodnie. Alternatywą są krople z ketotifenem (Zabak). Mimo ograniczonych danych dotyczących bezpieczeństwa, lek ten wchłania się do krążenia ogólnego jedynie w znikomej ilości. Dopuszcza się wiec jego ostrożne stosowanie w okresie ciąży.
Jeśli kontrola objawów alergii przy leczeniu miejscowym nie jest wystarczająca, można sięgnąć po wspomniane doustne leki przeciwhistaminowe z cetyryzyną lub loratadyną. Działają one bowiem na objawy reakcji alergicznej nie tylko ze strony nosa, ale również oczu i skóry. Temu rodzajowi alergii poświęcony został artykuł: Alergiczne zapalenie spojówek - przyczyny, objawy, leczenie. Skuteczne sposoby na alergię oczu.
Alergia skórna w ciąży - leczenie
Przy alergii skórnej o niewielkim nasileniu, w pierwszej kolejności zalecane jest zastosowanie emolientów. Natłuszczanie skóry może pomóc ograniczyć jej suchość oraz swędzenie. Jeśli natomiast dochodzi do zaostrzenia objawów alergii, można sięgnąć po lek z hydrokortyzonem. Jest to słaby steryd o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwświądowych. Lek ten należy aplikować jedynie na niewielki obszar nieuszkodzonej skóry. Czas jego stosowania powinien być możliwie jak najkrótszy i nie powinien przekraczać kilku dni. W tym przypadku również możliwe jest wprowadzenie do leczenia doustnego leku przeciwhistaminowego, jeżeli maść lub krem ze sterydem nie jest wystarczająco efektywna. Jeżeli i takie postępowanie nie przynosi pacjentce oczekiwanej ulgi, należy zgłosić się do lekarza, który w razie potrzeby przepisze mocniejsze preparaty.
Wiele kobiet w okresie ciąży zmaga się z alergią. Przebieg choroby w tym czasie może być jednak inny niż przed zapłodnieniem. Część pacjentek nie wymaga stosowania żadnych leków przez wszystkie 3 trymestry, a u innych są one niezbędne, aby kontrolować objawy alergii i poprawić komfort życia chorej. Każdy przypadek alergii w ciąży jest inny i wymaga indywidualnego podejścia. Należy pamiętać, że kobieta ciężarna z alergią powinna znajdować się pod opieką alergologa. W okresie ciąży można efektywnie leczyć choroby alergiczne. Leki należy jednak dobierać ostrożnie i przyjmować w możliwie najmniejszych skutecznych dawkach przez jak najkrótszy czas.
Bibliografia:
- Sybilski A.J. Ciąża a choroby alergiczne. Medycyna po Dyplomie, 2016, 04.
- Korzeniowska K., Pawlaczyk M., Pawlaczyk M., Jabłecka A. Leki przeciwhistaminowe w ciąży. Farmacja Współczesna 2013, 6, 23-27.
- Pfaller B., Bendien S., Ditisheim A., Eiwegger T. Management of allergic diseases in pregnancy. Allergy. 2022 Mar;77(3):798-811. doi: 10.1111/all.15063. Epub 2021 Sep 4. PMID: 34427919.
